Ζωμός οστών: πρωτεΐνη, κολλαγόνο και οφέλη για την υγεία
Ο ζωμός οστών (αγγλικά bone broth) είναι ένα θρεπτικό υγρό που παρασκευάζεται βράζοντας για 6 έως 24 ώρες οστά και συνδετικό ιστό. Ένα ποτήρι 240 ml σπιτικού ζωμού δίνει κατά μέσο όρο 9 έως 11 g πρωτεΐνης, 1 έως 2 g κολλαγόνου και σημαντικές ποσότητες ασβεστίου, μαγνησίου, φωσφόρου και καλίου. Με τον παρατεταμένο βρασμό, το κολλαγόνο των χόνδρων και του συνδετικού ιστού μετατρέπεται σε ζελατίνη, μια μορφή που το σώμα απορροφά εύκολα.
Μην απλώς το διαβάζετε, καταγράψτε τοΦωτογραφίστε το γεύμα σας και η Kalorita καταγράφει θερμίδες και θρεπτικά συστατικά σε δευτερόλεπτα. 3 ημέρες δωρεάν.→Σύγκριση θρεπτικής αξίας ανά τύπο ζωμού
Η σύνθεση εξαρτάται από τη διάρκεια του βρασμού, το είδος των οστών και από το αν το νερό ξεκίνησε κρύο. Οι τιμές που ακολουθούν είναι εκτιμήσεις για 240 ml (1 ποτήρι):
| Τύπος | Πρωτεΐνη | Κολλαγόνο / ζελατίνη | Ασβέστιο | Φώσφορος |
|---|---|---|---|---|
| Βοδινός ζωμός (12 έως 24 ώρες) | 9 έως 11 g | 1,5 έως 2 g | ~14 mg | ~22 mg |
| Κοτόπουλο (6 έως 12 ώρες) | 6 έως 9 g | 1 έως 1,5 g | ~11 mg | ~18 mg |
| Αρνί (8 έως 16 ώρες) | 8 έως 10 g | 1 έως 2 g | ~13 mg | ~20 mg |
| Ψάρι (2 έως 4 ώρες) | 5 έως 7 g | 0,5 έως 1 g | ~8 mg | ~15 mg |
| Έτοιμη σκόνη ζωμού οστών (1 δόση) | 5 έως 10 g | 0,5 έως 2 g | μεταβλητό | μεταβλητό |
Ο ζωμός οστών έχει ασυνήθιστα πλούσιο προφίλ σε γλυκίνη, προλίνη και υδροξυπρολίνη, αμινοξέα που το σώμα χρειάζεται για να φτιάξει κολλαγόνο.
Κολλαγόνο και ζελατίνη: πώς δρουν
Τα οστά και ο συνδετικός ιστός αποτελούνται κυρίως από κολλαγόνο τύπου I και III. Ο παρατεταμένος βρασμός το διασπά σε ζελατίνη, και η ζελατίνη με τη σειρά της γίνεται στην πέψη μικρότερα πεπτίδια.
- Γλυκίνη: Το πιο άφθονο αμινοξύ. Συμβάλλει στη λειτουργία του ήπατος, στην ποιότητα του ύπνου και στη σταθερότητα του εντερικού φραγμού.
- Προλίνη και υδροξυπρολίνη: Δομικά στοιχεία του κολλαγόνου του δέρματος, των χόνδρων και των τενόντων.
- Γλουταμίνη: Βασική πηγή ενέργειας για τα κύτταρα του εντερικού επιθηλίου. Συχνά συνδέεται με το «διαρρέον έντερο».
- Πρωτεογλυκάνες (χονδροϊτίνη, γλυκοζαμίνη): Συμβάλλουν στη διατήρηση της υγρασίας του αρθρικού χόνδρου.
Τι λένε οι μελέτες: πόσο αποτελεσματικός είναι;
Οι έρευνες για τον ζωμό οστών είναι ακόμη περιορισμένες. Οι περισσότερες μελέτες αφορούν υδρολυμένο κολλαγόνο ή συμπληρώματα και όχι τον ζωμό καθαυτόν. Τα διαθέσιμα δεδομένα είναι ενθαρρυντικά, αλλά σε μικρή κλίμακα:
| Τομέας | Επίπεδο τεκμηρίωσης | Σύνοψη |
|---|---|---|
| Πόνος αρθρώσεων (οστεοαρθρίτιδα) | Μέτριο (αρκετές τυχαιοποιημένες μελέτες) | Συμπλήρωμα υδρολυμένου κολλαγόνου (10 g ημερησίως για 24 εβδομάδες) μείωσε τη βαθμολογία πόνου κατά 20 έως 40% |
| Διαπερατότητα εντέρου | Χαμηλό έως μέτριο (ζωικά μοντέλα και πιλοτικές μελέτες) | Η γλουταμίνη φαίνεται να ενισχύει τον εντερικό φραγμό. Τα κλινικά αποτελέσματα αναμένονται |
| Ελαστικότητα δέρματος | Μέτριο (τυχαιοποιημένες μελέτες) | Υδρολυμένο κολλαγόνο αύξησε την ενυδάτωση και την ελαστικότητα του δέρματος σε 8 έως 12 εβδομάδες |
| Ποιότητα ύπνου | Χαμηλό (παρατηρησιακό) | Η γλυκίνη (3 g το βράδυ) μείωσε τον χρόνο να αποκοιμηθεί κανείς και βελτίωσε την πρωινή διαύγεια |
| Δείκτες φλεγμονής | Χαμηλό (εργαστηριακό) | Ορισμένες ενώσεις από τα οστά έδειξαν ότι αναστέλλουν τη φλεγμονώδη οδό NF-κB σε εργαστηριακές δοκιμές |
Ο ζωμός οστών δεν δίνει κολλαγόνο ισοδύναμο με το συμπλήρωμα. Για 10 g υδρολυμένου κολλαγόνου χρειάζονται περίπου 4 έως 6 ποτήρια ζωμού. Για συστηματική συμπλήρωση, οι κάψουλες ή η σκόνη είναι πρακτικότερες.
Πώς να φτιάξετε ζωμό οστών στο σπίτι
Ο σπιτικός ζωμός είναι βάση για αυγολέμονο ή κοτόσουπα. Για τη μέγιστη θρεπτική αξία, προτείνεται η εξής μέθοδος:
- Ψήστε πρώτα τα οστά: 30 έως 40 λεπτά στους 200°C ενισχύουν τη γεύση μέσω της αντίδρασης Maillard.
- Προσθέστε ξίδι μηλίτη (2 έως 3 κουταλιές της σούπας): Το όξινο περιβάλλον βοηθά στην εκχύλιση των μετάλλων από τα οστά.
- Ξεκινήστε με κρύο νερό: Η αργή θέρμανση δίνει πιο καθαρό ζωμό.
- Διάρκεια βρασμού: Βοδινό 12 έως 24 ώρες, κοτόπουλο 6 έως 12 ώρες, ψάρι 2 έως 4 ώρες. Πολύ μεγάλος βρασμός μπορεί να δώσει πικρή γεύση.
- Κρυώστε και αφαιρέστε το λίπος: Όταν παγώσει στο ψυγείο, το στερεό λιπαρό στρώμα αφαιρείται εύκολα.
- Φύλαξη: Στο ψυγείο 5 ημέρες, στην κατάψυξη 3 μήνες. Το πάγωμα σε παγοθήκες είναι πρακτικό.
Συχνές ερωτήσεις
Πόσες θερμίδες έχει ο ζωμός οστών;
Ο σπιτικός ζωμός οστών έχει περίπου 30 έως 50 kcal ανά 240 ml, και οι θερμίδες προέρχονται κυρίως από την πρωτεΐνη. Τα λαχανικά ή το κριθάρι που προστίθενται αυξάνουν τις θερμίδες. Στα έτοιμα προϊόντα ελέγξτε την ετικέτα.
Μπορώ να πίνω ζωμό οστών κάθε μέρα;
Για υγιείς ενήλικες, 1 έως 2 ποτήρια (240 έως 480 ml) την ημέρα είναι ασφαλή. Όσοι έχουν νεφρική νόσο ή περιορισμό πρωτεΐνης πρέπει να συμβουλευτούν τον γιατρό τους. Η υπερβολική κατανάλωση, ιδιαίτερα όταν ο ζωμός προέρχεται από ζώα με συσσώρευση βαρέων μετάλλων, μπορεί να αυξήσει την έκθεση σε μόλυβδο και κάδμιο.
Κολλαγόνο συμπλήρωμα ή ζωμός οστών, ποιο είναι αποτελεσματικότερο;
Στις κλινικές μελέτες, η συνήθης δόση είναι περίπου 10 g υδρολυμένου κολλαγόνου ημερησίως. Για να φτάσετε αυτή την ποσότητα με ζωμό χρειάζονται 4 έως 6 ποτήρια την ημέρα. Τα συμπληρώματα είναι πιο ακριβή στη δοσολογία, ενώ ο ζωμός δίνει επιπλέον ανόργανα συστατικά και αμινοξέα.
Ο ζωμός οστών βοηθά το έντερο;
Η γλουταμίνη του ζωμού στηρίζει τα κύτταρα του εντερικού επιθηλίου, και ορισμένες μελέτες δείχνουν μείωση της διαπερατότητας του εντέρου. Ωστόσο, η τεκμηρίωση δεν είναι ακόμη ισχυρή. Στο ευερέθιστο έντερο ή στη νόσο του Crohn δεν αρκεί από μόνος του, αλλά μπορεί να είναι μέρος μιας ισορροπημένης διατροφής.
Υπάρχει εναλλακτική για χορτοφάγους;
Δεν υπάρχει ακριβές ισοδύναμο. Τα μανιτάρια, τα φύκια (κομπού) και οι ζωμοί από σόγια μοιάζουν σε γεύση umami. Για το κολλαγόνο, τα φυτικά υποκατάστατα δεν έχουν το ίδιο αποτέλεσμα. Τροφές πλούσιες σε βιταμίνη C και λυσίνη βοηθούν το σώμα να παράγει το δικό του κολλαγόνο.
Πότε είναι καλύτερα να πίνω ζωμό οστών;
Δεν υπάρχει επιστημονικά προτιμώμενη ώρα. Μπορεί να αντικαταστήσει ένα πρωινό σνακ, να πιεί κανείς μετά την άσκηση για πρωτεΐνη ή το βράδυ πριν τον ύπνο λόγω της γλυκίνης. Το σημαντικό είναι η συνολική ημερήσια πρόσληψη.
Κάντε την καταμέτρηση θερμίδων απλή
Φωτογραφίστε το φαγητό σας και η τεχνητή νοημοσύνη της Kalorita εκτιμά τις θερμίδες και τα θρεπτικά συστατικά του σε δευτερόλεπτα.
Κατεβάστε δωρεάν