← Πίσω στο ιστολόγιο Ελλείψεις μετάλλων

Έλλειψη σεληνίου: συμπτώματα, τροφές και ημερήσια ανάγκη

📅 ⏱️ 7 λεπτά ανάγνωσης ✏️ Συντάκτης διατροφής της Kalorita

Το σελήνιο είναι ιχνοστοιχείο που το σώμα χρειάζεται μόνο σε μικρογραμμάρια, αλλά η έλλειψή του έχει σοβαρές συνέπειες. Συμμετέχει σε περισσότερες από 25 σεληνοπρωτεΐνες, από την ενεργοποίηση των ορμονών του θυρεοειδούς μέχρι την επιδιόρθωση του DNA, την ενίσχυση των ανοσοκυττάρων και το αντιοξειδωτικό σύστημα. Η περιεκτικότητα των εδαφών σε σελήνιο διαφέρει πολύ από περιοχή σε περιοχή, οπότε η πρόσληψη από τη διατροφή μπορεί να διαφέρει τόσο από άνθρωπο σε άνθρωπο όσο και από τόπο σε τόπο.

Μην απλώς το διαβάζετε, καταγράψτε τοΦωτογραφίστε το γεύμα σας και η Kalorita καταγράφει θερμίδες και θρεπτικά συστατικά σε δευτερόλεπτα. 3 ημέρες δωρεάν.→

Ημερήσια ανάγκη σεληνίου και πηγές τροφής

Η πλουσιότερη πηγή σεληνίου είναι το βραζιλιάνικο καρύδι. Ένα μόνο καρύδι μπορεί να καλύψει την ημερήσια ανάγκη. Επειδή όμως δεν αποτελεί συνηθισμένο μέρος της ελληνικής διατροφής, σημαντικό ρόλο παίζουν τα ψάρια, τα αυγά και τα δημητριακά ολικής άλεσης:

ΤροφήΜερίδαΣελήνιο (mcg)% της ημερήσιας τιμής (RDA: 55 mcg)
Βραζιλιάνικο καρύδι1 τεμάχιο (~5 g)68 έως 91 mcg124 έως 165%
Τονοσαλάτα (τόνος κονσέρβα)85 g68 mcg124%
Στρείδια3 τεμάχια (~85 g)56 mcg102%
Γαύρος / σαρδέλα85 g45 έως 52 mcg82 έως 95%
Στήθος κοτόπουλου (μαγειρεμένο)85 g22 έως 27 mcg40 έως 49%
Αυγό (ολόκληρο)1 μεσαίο (50 g)15 έως 17 mcg27 έως 31%
Ρύζι (βραστό)1 μπολ (186 g)10 έως 14 mcg18 έως 25%
Ψωμί ολικής άλεσης2 φέτες (56 g)13 mcg24%
Γάλα240 ml8 mcg15%
Καρύδια30 g (χούφτα)5 mcg9%

Η ημερήσια ανάγκη ενηλίκων σε σελήνιο είναι 55 mcg (60 mcg στην εγκυμοσύνη και 70 mcg στον θηλασμό). Το ανώτερο ασφαλές όριο είναι 400 mcg την ημέρα· η υπέρβασή του μπορεί να προκαλέσει τοξικότητα από σελήνιο.

Συμπτώματα έλλειψης σεληνίου

Η έλλειψη σεληνίου εξελίσσεται σιωπηλά και τα συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως μετά από μακρά περίοδο ανεπαρκούς πρόσληψης. Η σοβαρή έλλειψη είναι σπάνια, όμως τα οριακά χαμηλά επίπεδα μπορούν να επηρεάσουν αθόρυβα τον θυρεοειδή και το ανοσοποιητικό:

ΣύμπτωμαΜηχανισμόςΠότε εμφανίζεται
Τριχόπτωση και εύθραυστα νύχιαΕλλιπής σελενοκυστεΐνη στις κερατίνεςΉπια έως μέτρια έλλειψη
Χρόνια κούραση και μυϊκή αδυναμίαΔιαταραχή του μιτοχονδριακού αντιοξειδωτικού συστήματοςΜέτρια έλλειψη
Θολή σκέψη, δυσκολία συγκέντρωσηςΜείωση της σελενοπρωτεΐνης P στον εγκέφαλοΜέτρια έως σοβαρή έλλειψη
Διόγκωση θυρεοειδούς (γούτρα) ή υποθυρεοειδισμόςΜείωση των δεϊωδινασών που μετατρέπουν την T4 σε T3Παρατεταμένη έλλειψη
Συχνές λοιμώξεις, αργή επούλωσηΜειωμένη παραγωγή φυσικών κυττάρων δολοφόνων και λεμφοκυττάρων ΤΜέτρια έως σοβαρή έλλειψη
Βλάβη του καρδιακού μυός (νόσος Keshan)Καρδιομυοπάθεια σε περιοχές με πολύ χαμηλό σελήνιοΒαριά έλλειψη (σπάνια)
Υπογονιμότητα (άνδρες)Βλάβη της σελενοπρωτεΐνης του μιτοχονδριακού θηκαρίου των σπερματοζωαρίωνΣοβαρή έλλειψη

Η νόσος Keshan, η καρδιομυοπάθεια από έλλειψη σεληνίου, απαντάται κυρίως σε περιοχές με πολύ χαμηλό σελήνιο στο έδαφος και δεν είναι συνηθισμένη στην Ελλάδα. Όμως η οριακή έλλειψη μπορεί να επηρεάσει σιωπηλά τον θυρεοειδή, το ανοσοποιητικό και την αναπαραγωγική υγεία.

Σελήνιο και υγεία του θυρεοειδούς

Ο θυρεοειδής είναι το όργανο με την υψηλότερη συγκέντρωση σεληνίου ανά μονάδα βάρους. Η έλλειψη σεληνίου επηρεάζει τη λειτουργία του θυρεοειδούς με αρκετούς τρόπους:

Συμπλήρωμα σεληνίου: πότε και πόσο

Το συμπλήρωμα σεληνίου δεν είναι για όλους. Το θεραπευτικό περιθώριο (η απόσταση ανάμεσα στη βέλτιστη και τη τοξική δόση) είναι στενό, γι' αυτό χρειάζεται προσοχή:

ΠερίπτωσηΠρόταση συμπληρώματοςΣημείωση
Τεκμηριωμένη έλλειψη σεληνίου100 έως 200 mcg την ημέρα, υπό ιατρική παρακολούθησηΜετά από εξέταση αίματος, έλεγχος σε 3 έως 6 μήνες
Θυρεοειδίτιδα Hashimoto100 έως 200 mcg την ημέρα σε μορφή σεληνομεθειονίνηςΜετα-αναλύσεις δείχνουν μείωση των TPO-Ab
Εγκυμοσύνη ή θηλασμός60 έως 70 mcg την ημέρα (διατροφή και συμπλήρωμα)Έλεγξε τη σύνθεση της πολυβιταμίνης
Υγιής ενήλικας με ισορροπημένη διατροφήΔεν χρειάζεται συμπλήρωμαΗ διατροφή αρκεί· βραζιλιάνικο καρύδι 2 έως 3 φορές την εβδομάδα
Ανώτερο ασφαλές όριο400 mcg την ημέρα (συμπλήρωμα και διατροφή μαζί)Η υπέρβαση προκαλεί τριχόπτωση, ναυτία, βλάβη στα νεύρα

Η λογική «όσο περισσότερο, τόσο καλύτερα» είναι επικίνδυνη με το σελήνιο. Πάνω από 400 mcg την ημέρα μπορεί να προκαλέσει τοξικότητα (σελήνωση), με τριχόπτωση, εύθραυστα νύχια και βλάβη των νεύρων.

Συχνές ερωτήσεις

Πώς αναγνωρίζεται η έλλειψη σεληνίου;

Με εξέταση αίματος που μετρά το σελήνιο του πλάσματος ή των ερυθροκυττάρων. Τιμές πλάσματος 70 έως 150 mcg/L θεωρούνται επαρκείς· κάτω από 70 mcg/L δείχνουν έλλειψη. Το σελήνιο δεν περιλαμβάνεται στις συνήθεις εξετάσεις αίματος, οπότε πρέπει να το ζητήσεις ξεχωριστά από τον γιατρό σου.

Αρκεί ένα βραζιλιάνικο καρύδι την ημέρα;

Συνήθως ναι. Ένα μεσαίο βραζιλιάνικο καρύδι (5 g) δίνει 68 έως 91 mcg σελήνιο και καλύπτει την ημερήσια ανάγκη. Η περιεκτικότητα όμως εξαρτάται από το έδαφος όπου καλλιεργήθηκε. Για πιο σταθερή πρόσληψη, 3 έως 5 καρύδια την εβδομάδα είναι καλύτερη επιλογή από καθημερινή κατανάλωση.

Έχω πρόβλημα θυρεοειδούς, θα μου κάνει καλό το σελήνιο;

Σε ασθενείς με Hashimoto υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι 200 mcg την ημέρα σελενομεθειονίνης μειώνουν τα αντισώματα TPO. Η απόφαση όμως πρέπει να είναι εξατομικευμένη και να γίνεται με τον ενδοκρινολόγο ή τον διατροφολόγο σου. Ενημέρωσε τον γιατρό σου, γιατί μπορεί να επηρεάσει τη δόση των φαρμάκων του θυρεοειδούς.

Οι vegan έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο έλλειψης σεληνίου;

Ναι, λίγο μεγαλύτερο. Όταν αφαιρούνται από τη διατροφή το κρέας και τα ψάρια, που είναι πλούσια σε σελήνιο, μειώνεται η συνολική πρόσληψη. Ολικής άλεσης δημητριακά, σκόρδο, μπρόκολο, μανιτάρια και καρύδια είναι από τις καλύτερες φυτικές πηγές. Η εξέταση αίματος είναι ο πιο αξιόπιστος τρόπος ελέγχου.

Το σελήνιο βοηθά την επιδερμίδα και τα μαλλιά;

Έμμεσα, ναι. Το σύστημα της γλουταθειονικής υπεροξειδάσης (σελενοένζυμο) προστατεύει τα κύτταρα του δέρματος από το οξειδωτικό στρες. Με έλλειψη σεληνίου μπορεί να εμφανιστεί τριχόπτωση και εύθραυστα νύχια, και η επαρκής πρόσληψη μπορεί να βοηθήσει. Για να διαπιστωθεί αν η τριχόπτωση οφείλεται στην έλλειψη σεληνίου ή σε άλλη αιτία, χρειάζονται εξετάσεις αίματος και εκτίμηση από γιατρό.

Το σελήνιο πρέπει να συνδυάζεται με βιταμίνη E;

Είναι θρεπτικά στοιχεία που συμπληρώνουν το ένα το άλλο στην αντιοξειδωτική προστασία. Η βιταμίνη E είναι λιποδιαλυτό αντιοξειδωτικό που προστατεύει τις κυτταρικές μεμβράνες, ενώ το σελήνιο στηρίζει υδατοδιαλυτά ενζυμικά συστήματα, όπως η γλουταθειονική υπεροξειδάση. Μαζί δρουν συνεργικά. Η επαρκής πρόσληψη βιταμίνης E (ξηροί καρποί, ηλιέλαιο, σκούρα φυλλώδη λαχανικά) μπορεί να ενισχύσει την επίδραση του συμπληρώματος σεληνίου.

Κάντε την καταμέτρηση θερμίδων απλή

Φωτογραφίστε το φαγητό σας και η τεχνητή νοημοσύνη της Kalorita εκτιμά τις θερμίδες και τα θρεπτικά συστατικά του σε δευτερόλεπτα.

Κατεβάστε δωρεάν