Έλλειψη βιταμίνης K: συμπτώματα, αιτίες και καλύτερες πηγές
Η βιταμίνη K ελέγχει σημαντικές διαδικασίες, από την πήξη του αίματος έως τη δέσμευση του ασβεστίου στα οστά. Υπάρχει σε δύο κύριες μορφές: K1 (φυλλοκινόνη), που βρίσκεται στα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, και K2 (μενακινόνη), που βρίσκεται σε ζυμωμένες τροφές και ζωικά προϊόντα. Η συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη είναι 120 mcg για τους ενήλικες άνδρες και 90 mcg για τις γυναίκες. Οι αργά κλείνουσες πληγές ή οι εύκολοι μώλωπες μπορεί να είναι τα πρώτα σημάδια έλλειψης.
Μην απλώς το διαβάζετε, καταγράψτε τοΦωτογραφίστε το γεύμα σας και η Kalorita καταγράφει θερμίδες και θρεπτικά συστατικά σε δευτερόλεπτα. 3 ημέρες δωρεάν.→Η διαφορά K1 και K2
Η βιταμίνη K έχει δύο βιολογικά ενεργές μορφές. Και οι δύο είναι λιποδιαλυτές, άρα απορροφώνται πολύ καλύτερα όταν τρώγονται μαζί με γεύμα που περιέχει λίπος.
| Χαρακτηριστικό | K1 (φυλλοκινόνη) | K2 (μενακινόνη) |
|---|---|---|
| Κύρια λειτουργία | Πήξη του αίματος | Οστά και αγγεία |
| Πηγές | Πράσινα φυλλώδη λαχανικά | Natto, τυρί, κρόκος αυγού, συκώτι |
| Υποκατηγορίες | Καμία | MK-4 (ζωική), MK-7 (ζυμωμένη) |
| Αποθήκευση στον οργανισμό | Ήπαρ (βραχυπρόθεσμα) | Διάφοροι ιστοί (μακροπρόθεσμα) |
| Επίδραση στην πήξη | Πρωτεύουσα | Δευτερεύουσα |
Η μορφή K2 MK-7 έχει τον μεγαλύτερο χρόνο ημιζωής και συνεργάζεται με τη βιταμίνη D ώστε το ασβέστιο να φτάνει στα οστά.
Συμπτώματα έλλειψης και ομάδες κινδύνου
Τα συμπτώματα κλιμακώνονται από ήπια σε σοβαρά: εύκολοι μώλωπες → παρατεταμένη αιμορραγία από πληγές → αιμορραγία από μύτη και ούλα → αίμα στα ούρα ή στα κόπρανα → σε βαριές περιπτώσεις εσωτερική αιμορραγία.
- Όσοι παίρνουν αντιβιοτικά για μεγάλο διάστημα: τα βακτήρια του εντέρου παράγουν K2, και τα αντιβιοτικά βλάπτουν αυτή τη χλωρίδα
- Όσοι έχουν διαταραχή απορρόφησης λίπους: νόσος Crohn, κοιλιοκάκη, σύνδρομο βραχέος εντέρου
- Όσοι παίρνουν βαρφαρίνη ή άλλα αντιπηκτικά: η πρόσληψη βιταμίνης K πρέπει να ρυθμίζεται από τον γιατρό
- Νεογέννητα: ο μητρικός θηλασμός είναι φτωχός σε βιταμίνη K, γι' αυτό δίνεται ένεση βιταμίνης K μετά τη γέννηση
- Όσοι ακολουθούν πολύ λιτή δίαιτα: μειώνεται η απορρόφηση των λιποδιαλυτών βιταμινών
Καλύτερες πηγές βιταμίνης K (ανά 100 g)
| Τροφή | Βιταμίνη K (mcg) | Μορφή | Σημείωση |
|---|---|---|---|
| Αποξηραμένο φασκόμηλο | 1714 mcg | K1 | Συνήθως χρησιμοποιείται σε μικρές ποσότητες ως μπαχαρικό |
| Βασιλικός (φρέσκος) | 415 mcg | K1 | Μια μεγάλη χούφτα (30 g) ≈ 125 mcg, σχεδόν η ημερήσια ανάγκη |
| Μπρόκολο (μαγειρεμένο) | 141 mcg | K1 | Περίπου το 120% της ημερήσιας ανάγκης |
| Σπανάκι (μαγειρεμένο) | 494 mcg | K1 | Η πιο διαδεδομένη και φθηνή πηγή K1 |
| Λάχανο (ωμό) | 76 mcg | K1 | Περίπου τα δύο τρίτα της ημερήσιας ανάγκης |
| Μαϊντανός (φρέσκος) | 1640 mcg | K1 | Μια χούφτα συμβάλλει πολύ στην ημερήσια ανάγκη |
| Ελαιόλαδο | 60 mcg | K1 | Χρησιμοποιείται στο μαγείρεμα και στις σαλάτες |
| Natto (ζυμωμένη σόγια) | 1103 mcg | K2 MK-7 | Δύσκολο να βρεθεί στην Ελλάδα |
Απλός κανόνας: μια χούφτα πράσινα φυλλώδη (σπανάκι, ρόκα, μαϊντανός) την ημέρα καλύπτει μόνη της μεγάλο μέρος της ανάγκης σε K1. Για K2, τα αυγά και το τυρί βοηθούν 2 έως 3 φορές την εβδομάδα.
Πώς αυξάνεται η απορρόφηση της βιταμίνης K
Συνεργασία με τη βιταμίνη D: η βιταμίνη D βοηθά το ασβέστιο να απορροφηθεί από το έντερο, ενώ η K2 το οδηγεί στα οστά και το εμποδίζει να συσσωρεύεται στα τοιχώματα των αγγείων. Όταν λαμβάνονται μαζί, η αύξηση της οστικής πυκνότητας είναι πιο εμφανής.
- Σαλάτα σπανάκι + ελαιόλαδο: κλασικός και αποτελεσματικός συνδυασμός
- Μπρόκολο με λίγο βούτυρο: τα λιπαρά βοηθούν την απορρόφηση
- Ρόκα + παρμεζάνα + σάλτσα με ελαιόλαδο: K1 και K2 μαζί
- Σοτέ συκώτι: το μαγείρεμα σε ελαιόλαδο βοηθά την απορρόφηση της K2
Συχνές ερωτήσεις
Η βιταμίνη K συνδυάζεται με αντιπηκτικά;
Η βαρφαρίνη (Coumadin) αλληλεπιδρά άμεσα με τη βιταμίνη K. Οι απότομες αλλαγές στην πρόσληψη βιταμίνης K επηρεάζουν τις τιμές πήξης (INR). Όσοι παίρνουν βαρφαρίνη δεν πρέπει να αλλάζουν δραστικά την κατανάλωση τροφών πλούσιων σε βιταμίνη K, αλλά να τη διατηρούν σταθερή και μέτρια. Πριν πάρεις συμπλήρωμα, συμβουλέψου πάντα τον γιατρό σου.
Πόση βιταμίνη K χρειάζομαι την ημέρα;
Σύμφωνα με τις συστάσεις του Ινστιτούτου Ιατρικής των ΗΠΑ (IOM), οι ενήλικες άνδρες χρειάζονται 120 mcg την ημέρα και οι ενήλικες γυναίκες 90 mcg. Για τις εγκύους και τις θηλάζουσες η σύσταση είναι 90 mcg. Ένα φλιτζάνι μαγειρεμένο σπανάκι (~180 g) καλύπτει μόνο του περίπου επτά φορές αυτή την ανάγκη.
Χρειάζεται συμπλήρωμα βιταμίνης K;
Οι υγιείς ενήλικες με φυσιολογική απορρόφηση και τακτική κατανάλωση λαχανικών δεν χρειάζονται συμπλήρωμα. Τα συμπληρώματα D3 με K2 έχουν γίνει δημοφιλή για τα οστά και τα αγγεία, αλλά τα ισχυρά κλινικά στοιχεία είναι ακόμα περιορισμένα. Τεκμηριωμένη χρήση υπάρχει σε διαταραχές απορρόφησης λίπους, πολύ λιτή δίαιτα και μακροχρόνια χρήση αντιβιοτικών.
Η υπερβολική βιταμίνη K είναι επικίνδυνη;
Για τις μορφές K1 και K2 δεν έχει οριστεί ανώτατο επιτρεπτό όριο, και δεν έχει αναφερθεί τοξικότητα από υπερβολική πρόσληψη μέσω τροφής. Ωστόσο, όσοι παίρνουν βαρφαρίνη ή άλλα αντιβιταμινικά φάρμακα πρέπει να είναι προσεκτικοί με μεγάλες δόσεις συμπληρωμάτων.
Τι είναι το natto και υπάρχει στην Ελλάδα;
Το natto είναι παραδοσιακό ιαπωνικό τρόφιμο από ζυμωμένη σόγια και είναι η πιο πλούσια πηγή K2 MK-7 (πάνω από 1000 mcg ανά 100 g). Στην Ελλάδα βρίσκεται σπάνια, σε ορισμένα καταστήματα υγιεινής διατροφής ή με online παραγγελία. Για εύκολη κάλυψη, καλύτερα είναι τα πράσινα φυλλώδη και το ελαιόλαδο, που δίνουν κυρίως K1.
Το σπανάκι ωμό ή μαγειρεμένο έχει περισσότερη βιταμίνη K;
Το μαγειρεμένο σπανάκι έχει λίγο περισσότερη βιταμίνη K ανά 100 g: το ωμό έχει περίπου 483 mcg και το μαγειρεμένο περίπου 494 mcg. Επειδή όμως μειώνεται σημαντικά σε όγκο στο μαγείρεμα, σε μία μερίδα παίρνεις πολύ περισσότερη βιταμίνη K.
Κάντε την καταμέτρηση θερμίδων απλή
Φωτογραφίστε το φαγητό σας και η τεχνητή νοημοσύνη της Kalorita εκτιμά τις θερμίδες και τα θρεπτικά συστατικά του σε δευτερόλεπτα.
Κατεβάστε δωρεάν