Spinazie voedingswaarde: ijzer, vitamines en calorieën
Spinazie (Spinacia oleracea) is een bladgroente met weinig calorieën (23 kcal per 100 g rauw) en een voedingsprofiel dat veel groter is dan je op basis van de calorieën zou verwachten. Het kan een groot deel van je dagelijkse behoefte aan vitamine K, foliumzuur, vitamine A en ijzer dekken. Maar het ijzer in spinazie wordt minder goed opgenomen dan ijzer uit vlees of vis, door het oxaalzuur dat erin zit. In deze gids lees je hoe je dat oplost. In de Nederlandse en Vlaamse keuken zie je spinazie in stamppot, quiche en roerei, en die gerechten laten zien hoeveel calorieën de bereiding toevoegt.
Lees het niet alleen, houd het bijMaak een foto van je maaltijd en Kalorita registreert calorieën en macro's in enkele seconden. 3 dagen gratis.→Voedingswaarde van spinazie (per 100 g, rauw en gekookt)
Koken maakt spinazie veel kleiner: 100 g rauwe spinazie wordt na het koken ongeveer 91 g. De voedingsdichtheid (voedingsstoffen per calorie) verandert niet, alleen het water verdwijnt. Daardoor past er na het koken meer spinazie in dezelfde pan.
| Voedingsstof | 100 g rauw | 100 g gekookt | % ADH (rauw) |
|---|---|---|---|
| Calorieën | 23 kcal | 23 kcal | ~1% |
| Eiwit | 2,9 g | 2,97 g | 6% |
| Koolhydraten | 3,6 g | 3,75 g | 1% |
| Vezels | 2,2 g | 2,4 g | 8% |
| IJzer | 2,7 mg | 3,57 mg | 15% |
| Calcium | 99 mg | 136 mg | 10% |
| Vitamine K | 483 µg | 494 µg | 403% |
| Vitamine A (RAE) | 469 µg | 524 µg | 52% |
| Foliumzuur (B9) | 194 µg | 146 µg | 49% |
| Vitamine C | 28 mg | 9 mg | 31% |
| Magnesium | 79 mg | 87 mg | 19% |
| Kalium | 558 mg | 466 mg | 12% |
100 g rauwe spinazie levert meer dan vier keer je dagelijkse behoefte aan vitamine K. Wie bloedverdunners (warfarine) gebruikt, moet de inname van vitamine K gelijk houden.
IJzer uit spinazie: opnamebeperking en oplossing
Anders dan veel mensen denken, wordt het ijzer in spinazie niet zo efficiënt opgenomen als het ijzer uit vlees of vis. Dat heeft twee oorzaken:
- Niet-heemijzer: ijzer uit plantaardige bronnen zit in de vorm van niet-heemijzer (Fe3+). De opname in de darm ligt tussen 2 en 20%, terwijl heemijzer uit dierlijke bronnen 15 tot 35% wordt opgenomen.
- Oxaalzuur: spinazie bevat veel oxaalzuur. Dat bindt het ijzer tot slecht oplosbare verbindingen, waardoor de opname daalt. Hetzelfde geldt voor calcium.
- De oplossing is vitamine C: eet spinazie in dezelfde maaltijd met een product dat rijk is aan vitamine C. Vitamine C zet Fe3+ om in Fe2+, dat beter wordt opgenomen. Vitamine C kan de opname 3 tot 6 keer verhogen.
- Praktisch voorbeeld: spinazie met een schijfje citroen of tomaat (tomaat bevat vitamine C) haalt veel meer ijzer uit je maaltijd.
- Effect van bereiding: kort stomen of blancheren breekt een deel van het oxaalzuur af, wat de opname kan verbeteren. Giet het kookwater weg.
Wil je spinazie als ijzerbron gebruiken? Combineer het altijd met vitamine C, zoals citroensap, tomaat of paprika.
Vitamine K en bloedverdunners
Spinazie is rijk aan oxaalzuur. Mensen met een geschiedenis van nierstenen (calciumoxalaat) wordt daarom aangeraden spinazie te beperken, bijvoorbeeld 1 tot 2 keer per week, met veel water.
- Vitamine K activeert stollingsfactoren. Anticoagulantia zoals warfarine (Coumadin, Marcumar) werken als antagonist van vitamine K.
- Wie warfarine gebruikt, verandert de inname van vitamine K niet plotseling: niet ineens meer eten en ook niet ineens stoppen. Een vaste, gematigde hoeveelheid, bijvoorbeeld 50 tot 80 g spinazie 2 tot 3 keer per week, houdt de INR stabiel.
- Ook andere bronnen van vitamine K2, zoals vette vis en gefermenteerde producten, houd je in de gaten.
- Gebruik je geen warfarine, dan brengt een hoge inname van vitamine K geen risico met zich mee.
Spinazie in de Nederlandse en Vlaamse keuken: calorieën per gerecht
Spinazie met knoflook en olijfolie is het lichtste gerecht: de olijfolie maakt het vetrijk, maar de spinazie houdt de calorieën laag. Stamppot en quiche zijn veel calorierijker door aardappel, boter en deeg. Roerei met spinazie is een goede eiwitbron.
| Gerecht | Portie | Calorieën (kcal) | Eiwit (g) | Opmerking |
|---|---|---|---|---|
| Spinazie met knoflook en olijfolie | 1 bord (200 g) | ~130 | 5 | Gesmoord met ui, weinig calorieën |
| Spinaziequiche | 1 punt (80 g) | ~220 | 7 | Deeg en kaas maken het calorierijk |
| Spinaziestamppot (zonder worst) | 1 bord (300 g) | ~300 | 9 | Aardappel en melk zorgen voor verzadiging |
| Roerei met spinazie | 1 portie (150 g) | ~180 | 12 | Veel eiwit |
| Gehaktballen met spinazie | 5 balletjes (150 g) | ~260 | 20 | Gehakt maakt het eiwitrijk |
| Spinaziesalade | 1 kom (60 g) | ~14 | 1,7 | Laagste calorieën |
Veelgestelde vragen
Kan ik elke dag spinazie eten?
Voor de meeste gezonde volwassenen is dagelijks spinazie (1 tot 2 kommen rauw of 80 tot 100 g gekookt) geen probleem. Wie een geschiedenis van nierstenen heeft, beperkt het oxaalzuur door spinazie 2 tot 3 keer per week te eten. Wie warfarine gebruikt, houdt de dagelijkse inname van vitamine K gelijk.
Is rauwe of gekookte spinazie gezonder?
Beide hebben voordelen. Rauwe spinazie bevat meer vitamine C en foliumzuur, want koken breekt die deels af. Gekookte spinazie levert meer opneembaar ijzer en calcium, omdat het oxaalzuur deels afneemt. Omdat het volume na het koken veel kleiner wordt, eet je gekookt makkelijk meer spinazie, en dus meer vitamine K en magnesium.
Is spinazie echt een superfood?
Spinazie is echt voedzaam: per calorie zit er veel vitamine K, A, foliumzuur, magnesium en ijzer in. Het Popeye-effect, waarbij je meteen sterk wordt, is een mythe, want het ijzer wordt langzaam en onder voorwaarden opgenomen. Toch is het een goedkope, goed verkrijgbare bladgroente die het waard is om regelmatig te eten.
Hoeveel eiwit zit er in spinazie?
100 g rauwe spinazie bevat ongeveer 2,9 g eiwit. Dit plantaardige eiwit bevat niet alle essentiële aminozuren in voldoende mate. Combineer spinazie met vlees, ei of peulvruchten om de eiwitkwaliteit te verbeteren. Roerei met spinazie of spinazie met kikkererwten zijn goede voorbeelden.
Kan ik spinazie in een smoothie doen?
Een handje rauwe spinazie (30 tot 40 g) geeft een groene kleur, maar de smaak verandert weinig, vooral als je banaan of appel toevoegt. Het verhoogt de inname van antioxidanten en foliumzuur en is een goed alternatief voor frisdrank. Met vruchten die vitamine C bevatten wordt het ijzer ook beter opgenomen.
Hoe verminder ik het oxaalzuur in spinazie?
Blancheren (kort koken en het kookwater weggooien) verlaagt het oxaalzuurgehalte met 30 tot 50%. Eet spinazie ook met een calciumrijk product, zoals yoghurt of kaas. Het calcium bindt het oxaalzuur in de darm, waardoor minder oxaalzuur via de urine wordt afgevoerd. Veel water drinken verlaagt het risico op nierstenen.
Calorieën bijhouden, simpel gemaakt
Maak een foto van je eten en de AI van Kalorita schat de calorieën en macro's in enkele seconden.
Gratis downloaden