Dieta na cholesterol: poradnik, co jeść, a czego unikać
Wysoki LDL można obniżyć bez leków o 15 do 30%. Kluczem są błonnik (zwłaszcza rozpuszczalny), sterole roślinne, zdrowe tłuszcze i mała ilość tłuszczów nasyconych. Dieta Portfolio (Uniwersytet w Toronto) w badaniach obniżyła LDL o około 30%, co jest porównywalne z efektem statyn. Wielu lekarzy zaleca próbę diety przez 3 miesiące, zanim rozpocznie się leczenie farmakologiczne.
Nie tylko czytaj, zacznij śledzićZrób zdjęcie posiłku, a Kalorita policzy kalorie i makroskładniki w kilka sekund. 3 dni za darmo.→LDL a HDL: podstawowa różnica
| Wskaźnik | Rola | Wartość docelowa |
|---|---|---|
| Cholesterol całkowity | Wszystkie formy | poniżej 200 mg/dl |
| LDL („zły”) | Odkłada się w ścianach naczyń | poniżej 100 mg/dl (wysokie ryzyko: poniżej 70) |
| HDL („dobry”) | Oczyszcza naczynia | >40 (mężczyźni), >50 (kobiety) |
| Triglicerydy | Transport tłuszczu | poniżej 150 mg/dl |
| Stosunek LDL/HDL | Wskaźnik ryzyka | poniżej 3,5 |
Ocena ryzyka opiera się bardziej na stosunku LDL do HDL niż na samym cholesterolu całkowitym. Niski LDL i wysoki HDL to ideał.
Produkty obniżające cholesterol
| Produkt | Działający składnik | Efekt |
|---|---|---|
| Owies | Beta-glukan (błonnik) | LDL spada o 5 do 10% |
| Orzechy włoskie | Omega-3 i sterole | LDL spada o 5% |
| Migdały | Tłuszcze jednonienasycone | LDL spada o 4 do 7% |
| Soczewica i ciecierzyca | Rozpuszczalny błonnik | LDL spada o 5 do 7% |
| Awokado | Tłuszcze jednonienasycone | LDL spada o 3 do 5% |
| Oliwa z oliwek | Polifenole | HDL rośnie o 5% |
| Tłuste ryby (omega-3) | EPA i DHA | Triglicerydy spadają o 15 do 30% |
| Margaryna z sterolami | Sterole roślinne | LDL spada o 10 do 15% |
| Soja | Białko sojowe | LDL spada o 3 do 5% |
Portfolio: klinicznie sprawdzona dieta
Dieta Portfolio łączy cztery grupy produktów: rozpuszczalny błonnik (owies, soczewica), orzechy (migdały, orzechy włoskie), sterole roślinne (margaryna) i białko sojowe (tofu). W badaniach po 8 tygodniach LDL spadał o 30%.
- Śniadanie: Owsianka + orzechy włoskie + napój sojowy
- Obiad: Zupa z soczewicy + warzywa + chleb razowy
- Kolacja: Tofu lub kurczak + sałatka z oliwą extra virgin + margaryna z sterolami
- Przekąska: Migdały (30 g) i jabłko
Produkty podnoszące cholesterol
- Tłuszcze trans: stara margaryna i smażone potrawy podnoszą LDL o około 10%
- Przetwory mięsne: kiełbasy, parówki, salami
- Tłuszcze nasycone: masło, śmietana, śmietanka kremowa (do 10 g dziennie)
- Czerwone mięso: ogranicz do 2 razy w tygodniu
- Pełnotłuste produkty mleczne: unikaj nadmiaru (1 do 2 porcji dziennie)
- Słodzone napoje: podnoszą triglicerydy
- Biała mąka i cukier: główna przyczyna podwyższonych triglicerydów
Czy jajka podnoszą cholesterol?
To stary mit. Metaanaliza z 2019 roku opublikowana w BMJ wykazała, że jedno jajko dziennie nie zwiększa ryzyka chorób serca. Cholesterol z żółtka wchłania się z diety, ale nie wpływa istotnie na produkcję LDL w wątrobie. Zdrowe osoby mogą jeść 1 do 2 jaj dziennie.
Najczęściej zadawane pytania
Jak szybko można obniżyć cholesterol w 3 miesiące?
Przy dobrze zbilansowanej diecie i regularnym ruchu LDL może spaść o 15 do 30%, a triglicerydy o 20 do 50%. Wzrost HDL jest wolniejszy, zwykle 5 do 10%.
Biorąc statyny, czy dieta jest ważna?
Tak. Statyny obniżają LDL o 25 do 50%, ale mogą powodować skutki uboczne, takie jak bóle mięśni czy wzrost enzymów wątrobowych. Gdy dodasz dietę, dawkę statyny można zmniejszyć, ale tylko po konsultacji z lekarzem.
Czy margaryna ze sterolami naprawdę działa?
Tak. Od 2 do 3 g sterolu dziennie obniża LDL o 8 do 12%. Przykładami są Becel pro.activ i Benecol. Taka margaryna powinna być częścią diety, a nie jedynym działaniem.
Czy kawa podnosi cholesterol?
Kawa nieprzefiltrowana, np. parzona w French press lub po turecku, zawiera kafestol, który może nieznacznie podnosić LDL. Jedna lub dwie filiżanki dziennie nie są problemem. Kawa przefiltrowana nie ma tego efektu.
Czy wysoki cholesterol jest dziedziczny?
Czynnik genetyczny odpowiada za 30 do 60% poziomu cholesterolu. Rodzinna hipercholesterolemia (FH) wymaga bardziej intensywnego leczenia. W niektórych przypadkach zalecane jest badanie genetyczne.
W jakim wieku badać cholesterol?
Pierwsze badanie w wieku 20 lat, potem co 4 do 6 lat. Przy obciążeniu rodzinnym badanie wykonuje się częściej. Po 40. roku życia zaleca się badanie co roku.
Prosty sposób na liczenie kalorii
Zrób zdjęcie jedzenia, a sztuczna inteligencja Kalorita oszacuje jego kalorie i makroskładniki w kilka sekund.
Pobierz za darmo