Kaki (persymona): kalorie, witaminy i właściwości zdrowotne
Kaki (Diospyros kaki), znane też jako persymona, to pomarańczowy, słodki owoc jesieni i zimy. 100 g zawiera zaledwie 70 kcal, a jednocześnie sporo witaminy A (w postaci beta-karotenu), witaminy C, manganu i błonnika. Owoc ma naturalnie dużo cukru, dlatego liczy się porcja. Poniżej pełny profil odżywczy, wpływ na poziom glukozy oraz praktyczne wskazówki dotyczące wyboru i dojrzewania.
Nie tylko czytaj, zacznij śledzićZrób zdjęcie posiłku, a Kalorita policzy kalorie i makroskładniki w kilka sekund. 3 dni za darmo.→Wartości odżywcze 100 g świeżego kaki
Wartości na podstawie danych USDA FoodData Central. Średni owoc waży ok. 168 g i daje około 118 kcal.
| Składnik | Ilość (100 g) |
|---|---|
| Energia | 70 kcal |
| Węglowodany | 18,6 g |
| Cukry naturalne | 12,5 g |
| Błonnik | 3,6 g |
| Białko | 0,6 g |
| Tłuszcz | 0,2 g |
| Witamina A (RAE) | 81 µg |
| Witamina C | 7,5 mg |
| Witamina E | 0,7 mg |
| Witamina K | 2,6 µg |
| Potas | 161 mg |
| Mangan | 0,4 mg |
| Miedź | 0,1 mg |
| Woda | 80,3 g |
Na 100 g kaki ma ok. 35% więcej kalorii niż jabłko (52 kcal), ale znacznie więcej witaminy A i manganu.
Działanie zdrowotne i dowody
Najważniejsze właściwości kaki wynikają z beta-karotenu i rozpuszczalnych związków roślinnych. Najczęściej wymieniane składniki:
- Beta-karoten: organizm zamienia go w witaminę A, która wspiera wzrok, skórę i odporność.
- Kryptoksantyna i zeaksantyna: karotenoidy obecne w siatkówce oka. Ich większa podaż wiąże się z mniejszym ryzykiem zwyrodnienia plamki żółtej związanego z wiekiem, ale nie jest to leczenie.
- Katechiny: polifenole podobne do tych z zielonej herbaty, o działaniu antyoksydacyjnym.
- Taniny: szczególnie dużo ich jest w niedojrzałych owocach. Działają ściągająco, ale w nadmiarze mogą nasilać zaparcia.
- Rozpuszczalny błonnik: pomaga ograniczać wchłanianie cholesterolu i wydłuża uczucie sytości.
Indeks glikemiczny kaki wynosi ok. 50 (średni), a ładunek glikemiczny porcji 100 g to ok. 9 (niski).
Cukrzyca, odchudzanie i porcje
Kaki ma naturalnie dużo cukru, więc przy kontroli glukozy i wagi liczy się wielkość porcji. Przykładowe ilości:
| Porcja | Kalorie | Węglowodany | Odpowiednik |
|---|---|---|---|
| Mała (100 g) | 70 kcal | 18,6 g | ok. 1 kromka chleba |
| Średnia (168 g) | 118 kcal | 31 g | ok. 2 kromki chleba |
| Duża (250 g) | 175 kcal | 46 g | ok. 3 kromki chleba |
| Suszona (30 g) | ok. 82 kcal | ok. 20 g | ok. 1 kromka chleba |
- Osoby z cukrzycą: warto zjeść najwyżej jedną małą porcję (ok. 100 g), najlepiej z białkiem, na przykład z jogurtem naturalnym lub orzechami. Ustal to z lekarzem lub dietetykiem.
- Odchudzanie: jedna średnia sztuka z kilkoma migdałami daje sytość na dłużej niż sam owoc.
- Sportowcy: po treningu 200 g kaki z porcją białka to szybkie uzupełnienie węglowodanów i białka.
- Dzieci: dla małych dzieci wystarczy połówka małego owocu dziennie. Dzieci poniżej 3. roku życia powinny jeść kaki z dużym umiarem, bo taniny mogą wywoływać dolegliwości żołądkowe.
Wybór, dojrzewanie i przechowywanie
W sklepach spotyka się dwie główne odmiany: cierpkie (astringentne), które trzeba dojrzeć przed zjedzeniem, oraz słodkie (nieastringentne), które można jeść twarde. Jak wybrać dobry owoc:
- Kolor i sprężystość: dojrzały owoc jest intensywnie pomarańczowy i lekko miękki w dotyku.
- Cierpki smak: niedojrzałe kaki zostawiają na języku uczucie ściągania. Po dojrzeniu cierpkość znika.
- Dojrzewanie w domu: włóż owoc obok banana lub jabłka. Wydzielany przez nie etylen przyspiesza dojrzewanie, zwykle w ciągu 2 do 4 dni.
- Przechowywanie: dojrzałe kaki wytrzymują w lodówce 3 do 5 dni. Pokrojone i zamrożone zachowują jakość przez kilka miesięcy, ale część witaminy C ulega stratom.
- Suszone kaki: są bardzo słodkie i skoncentrowane, mają ok. 275 kcal na 100 g. Wystarczą 2 do 3 plasterki dziennie.
Kaki na polskim rynku pojawia się najczęściej jesienią i zimą, głównie jako import, więc sezon dostępności to październik do lutego.
Najczęściej zadawane pytania
Czy kaki to to samo co daktyle?
Nie. Kaki to świeży, pomarańczowy owoc drzewa Diospyros kaki, a daktyle pochodzą z palmy daktylowej (Phoenix dactylifera). Suszone daktyle mają ok. 280 kcal na 100 g, czyli cztery razy więcej niż świeże kaki. Botanicznie to zupełnie różne rośliny.
Czy kaki tuczy?
Zależy od ilości. Średni owoc to ok. 118 kcal i 3,6 g błonnika, więc przy umiarze dobrze pasuje do odchudzania. Jeśli zjadasz 3 do 4 owoce dziennie, dokładasz 350 do 450 kcal, co może utrudnić redukcję wagi.
Czy osoby z cukrzycą mogą jeść kaki?
Tak, ale w niewielkiej porcji. 100 g to ok. 18,6 g węglowodanów, które trzeba uwzględnić w bilansie posiłku. Niski ładunek glikemiczny pomaga, a połączenie z białkiem, na przykład z jogurtem naturalnym lub orzechami, łagodzi wzrost glukozy. Warto sprawdzić reakcję własnego organizmu, mierząc glukozę przed i po jedzeniu, i omówić to z lekarzem.
Czy jedzenie kaki na czczo szkodzi?
Niedojrzałe, cierpkie kaki zawierają dużo tanin, które w żołądku mogą tworzyć zbite masy zwane fitobezoarami. To rzadkie, ale realne powikłanie. Dojrzały owoc zwykle nie stanowi problemu. Osoby z refluksem, wrzodami lub zespołem jelita drażliwego lepiej jedzą kaki w czasie posiłku.
Czy kaki w ciąży jest bezpieczne?
Tak, zwykle to dobry wybór w umiarkowanej ilości. Witamina C pomaga wchłaniać żelazo z posiłku, a beta-karoten wspiera rozwój dziecka. Jeden średni owoc dziennie to rozsądna porcja, większe ilości podnoszą poziom cukru i kalorie. Dietę w ciąży ustal z lekarzem prowadzącym.
Czy pestki kaki są szkodliwe?
Pestki są duże i twarde, więc nie gryź ich. Połknięte w całości mogą stanowić ryzyko zadławienia, zwłaszcza u dzieci. Pojedyncze pestki przypadkiem połknięte zwykle nie szkodzą. Najlepiej usunąć je przed zjedzeniem owocu.
Prosty sposób na liczenie kalorii
Zrób zdjęcie jedzenia, a sztuczna inteligencja Kalorita oszacuje jego kalorie i makroskładniki w kilka sekund.
Pobierz za darmo