← Wróć do bloga Suplementy

Kolagen w proszku: korzyści, rodzaje i dowody naukowe

📅 ⏱️ 7 min czytania ✏️ Redaktor żywieniowy Kalorita

Kolagen to najczęściej występujące białko w organizmie. Buduje skórę, chrząstki, kości i tkankę łączną, a od 20. roku życia jego zawartość spada o około 1% rocznie. Hydrolizowany kolagen (peptydy kolagenowe) stał się jedną z najszybciej rosnących kategorii suplementów na świecie, głównie dzięki obietnicom dotyczącym elastyczności skóry, bólu stawów i gęstości kości. Nie każdy produkt jest jednak taki sam: właściwy typ, dawka i postać decydują o efekcie.

Nie tylko czytaj, zacznij śledzićZrób zdjęcie posiłku, a Kalorita policzy kalorie i makroskładniki w kilka sekund. 3 dni za darmo.→

Typy kolagenu: różnice między typami I, II i III

W organizmie człowieka opisano 28 typów kolagenu, ale z punktu widzenia suplementów istotne są trzy główne:

Typ kolagenuGdzie występujeCel suplementacjiGłówne źródło
Typ ISkóra, kości, ścięgna, tkanka łącznaElastyczność skóry, zmarszczki, włosy i paznokcieSkóra ryb, skóra wołowa, wywar z kości
Typ IITkanka chrzęstnaZdrowie stawów, łagodzenie objawów choroby zwyrodnieniowejChrząstka kurczaka (niedenaturowana)
Typ IIISkóra, ściana naczyń, narządyJędrność skóry, gojenie ranSkóra wołowa (występuje razem z typem I)

W przypadku skóry lepsze są połączenia typów I i III (zwykle z ryb lub bydła). Przy dolegliwościach stawowych działa inaczej niedenaturowany kolagen typu II (UC-II®), już w dawce 40 mg dziennie.

Dowody naukowe: skóra, stawy i kości

Badania nad kolagenem nabrały tempa w latach 2010. Jakość dowodów zależy od celu:

CelJakość dowodówNajważniejsze wynikiSkuteczna dawka
Elastyczność skóry i zmarszczkiUmiarkowana do dobrej (kilka badań RCT)Mierzalny wzrost elastyczności i mniejsza głębokość zmarszczek po 8 do 12 tygodniach2,5 do 10 g dziennie hydrolizowanego kolagenu
Bóle stawów (choroba zwyrodnieniowa)Umiarkowana (silniejsza dla UC-II)Poprawa wyniku bólu po 3 do 6 miesiącach; niedenaturowany UC-II 40 mg dziennie dawał wyniki porównywalne z wysoką dawką hydrolizatu40 mg dziennie UC-II lub 10 g dziennie hydrolizatu
Gęstość kościSłaba do umiarkowanejU kobiet po menopauzie w połączeniu z wapniem spowolnienie utraty kości; brak dużych, niezależnych badań5 g dziennie hydrolizatu + wapń + witamina D
Masa mięśniowaSłaba do umiarkowanejU starszych mężczyzn z ćwiczeniami oporowymi i kolagenem większy przyrost beztłuszczowej masy niż z placebo; dane u młodych sportowców ograniczone15 g dziennie hydrolizatu + trening
Włosy i paznokcieSłaba (większość badań sponsorowana przez przemysł)Zgłaszano mniejszą łamliwość paznokci; niezależnych, dobrej jakości badań jest mało2,5 do 5 g dziennie

Suplementy kolagenowe nie są lekami, a reakcje są bardzo indywidualne. Dowody są obiecujące, ale wciąż brakuje długoterminowych, dużych i niezależnych badań.

Najlepsze naturalne źródła kolagenu

Organizm do produkcji kolagenu potrzebuje najpierw aminokwasów: glicyny, proliny i hydroksyproliny. Białko zwierzęce dostarcza ich bezpośrednio:

ProduktPorcjaAminokwasy budujące kolagenUwaga
Rosół z kości wołowych240 mlok. 10 g białka kolagenowegoIm dłużej gotowany (minimum 12 godzin), tym więcej kolagenu
Skóra z ryby (np. dorsza, łososia)50 gDużo kolagenu typu INie wyrzucaj skóry z ryby przy pieczeniu
Chrząstki i kości z kurczaka1 porcja rosołuTyp II i typ IPrzy długim gotowaniu powstaje galaretka
Wołowe flaki100 gDużo glicyny i prolinyTradycyjna zupa flaczki to świetne źródło kolagenu
Białko jaja2 białkaBogate w prolinęMało hydroksyproliny, ale dobre źródło proliny
Witamina C (papryka, cytryna)Dowolna ilośćNie zawiera kolagenuNiezbędny kofaktor enzymu zamieniającego prolinę w hydroksyprolinę

Witamina C jest niezbędnym kofaktorem enzymu prolilohydroksylazy. Przy kolagenie warto zjeść coś z witaminą C (sok z cytryny, papryka czerwona).

Wybór i stosowanie suplementu kolagenu

Na rynku jest mnóstwo form i źródeł. Dobór do celu ma realny wpływ na wynik:

Najczęściej zadawane pytania

Czy suplementy z kolagenem naprawdę działają?

Wpływ na elastyczność skóry i bóle stawów wykazano w kilku badaniach z randomizacją (RCT), ale reakcje są indywidualne, a część badań sfinansował przemysł. Najmocniejsze dowody: 2,5 do 10 g dziennie hydrolizowanego kolagenu przez 8 do 12 tygodni dało większą elastyczność skóry i mniej drobnych zmarszczek; 40 mg dziennie UC-II® poprawiało objawy choroby zwyrodnieniowej stawów.

Ile kolagenu dziennie?

Zależy od celu: dla skóry 2,5 do 5 g dziennie hydrolizowanego kolagenu; dla stawów 10 g dziennie hydrolizatu albo 40 mg dziennie UC-II®; dla kości 5 g dziennie razem z wapniem i witaminą D. W badaniach 10 g dziennie uchodzi za dobrze tolerowaną dawkę o dobrej skuteczności.

Proszek czy kapsułki?

Proszek (hydrolizowany kolagen) jest wygodniejszy przy dawce 5 do 15 g dziennie. Można go dodać do kawy, smoothie albo zupy. Żeby uzyskać tę samą ilość w kapsułkach, trzeba zjeść zwykle 5 do 10 kapsułek dziennie. Forma nie zmienia znacząco biodostępności; najważniejsze jest regularne przyjmowanie dawki.

Czy weganie mogą brać suplementy kolagenu?

Kolagen pochodzenia zwierzęcego nie nadaje się dla wegan. Produkty sprzedawane jako "wegański kolagen" w rzeczywistości kolagenu nie zawierają. To kombinacje witaminy C, cynku, miedzi i krzemionki, które wspierają produkcję kolagenu przez organizm. Mogą wspierać własną produkcję kolagenu, ale nie dostarczają go bezpośrednio.

Po jakim czasie widać efekty?

Zmiany w elastyczności skóry zwykle pojawiają się po 8 do 12 tygodniach, a w niektórych badaniach już po 4 tygodniach. Ulga w bólu stawów była raportowana po okresie od 12 tygodni do 6 miesięcy. Istotne zmiany gęstości kości mogą wymagać 12 miesięcy. Kolagen to suplement na cierpliwość, a nie szybki efekt.

Dlaczego witamina C jest ważna przy kolagenie?

Witamina C jest niezbędnym kofaktorem enzymu prolilohydroksylazy, który z proliny wytwarza hydroksyprolinę. Hydroksyprolina tworzy wiązania poprzeczne stabilizujące cząsteczkę kolagenu. Bez witaminy C ten krok się nie odbywa, a kolagen jest strukturalnie słabszy. Dlatego peptydy kolagenowe warto przyjmować z dodatkiem witaminy C (sok z cytryny, papryka, pomarańcza).

Prosty sposób na liczenie kalorii

Zrób zdjęcie jedzenia, a sztuczna inteligencja Kalorita oszacuje jego kalorie i makroskładniki w kilka sekund.

Pobierz za darmo