← Wróć do bloga Cukier we krwi

Kolejność jedzenia a cukier we krwi: czy warto zacząć od warzyw?

📅 ⏱️ 7 min czytania ✏️ Redaktor żywieniowy Kalorita

Kolejność, w jakiej zjadasz produkty z talerza, może zmniejszyć nagły wzrost cukru po posiłku nawet o 30 do 40%, niezależnie od sumy kalorii i wielkości porcji. To prosta, ale skuteczna strategia, szczególnie przydatna osobom z cukrzycą, insulinoopornością i tym, które po obiedzie odczuwają spadek energii. Kolejność jest następująca: najpierw warzywa, potem białko i tłuszcz, na końcu węglowodany.

Nie tylko czytaj, zacznij śledzićZrób zdjęcie posiłku, a Kalorita policzy kalorie i makroskładniki w kilka sekund. 3 dni za darmo.→

Co mówią badania

Badanie zespołu dr. Louisa Aronne, opublikowane w 2015 roku w czasopiśmie Diabetes Care, pokazało, że to, w jakiej kolejności uczestnicy jedli ten sam posiłek, wyraźnie zmieniało reakcję glukozy. Ten sam posiłek o takiej samej zawartości kalorii i składników dawał znacznie wyższy szczyt glukozy, gdy węglowodany jedzono jako pierwsze.

Kolejność jedzeniaReakcja glukozy (60 min)Reakcja insulinyEfekt
Węglowodany, potem białko, na końcu warzywaPunkt odniesienia (100%)Wysoki szczytSzybki wzrost i spadek
Warzywa, potem białko, potem węglowodanyO 36% mniejO 48% mniejRówniejsza krzywa, mniejszy szczyt
Białko lub tłuszcz, potem węglowodanyO 29% mniejO 40% mniejUmiarkowany efekt
Węglowodany na samym końcuNajniższa reakcja glukozyNajniższa reakcja insulinyNajlepszy wynik

Japońska metaanaliza z 2020 roku (12 badań, 525 uczestników) potwierdziła, że strategia „warzywa najpierw” obniża HbA1c o 0,3 do 0,5 punktu w ciągu 3 miesięcy. Przy interwencji bez leków to silny efekt.

Mechanizm: dlaczego to działa

Efekt kolejności wyjaśnia kilka mechanizmów jednocześnie:

Praktyczne zastosowanie w polskiej kuchni

Polska kuchnia dobrze pasuje do tej strategii. Naturalnym początkiem posiłku są surówki, mizeria i sałatki, czyli dokładnie to, czego potrzebuje ta zasada.

Typowy posiłekKlasyczna kolejnośćZoptymalizowana kolejnośćSpodziewana różnica
Kasza, zupa i surówkaZupa, potem kasza, na końcu surówkaSurówka, potem zupa (z warzywami lub mięsem), na końcu kaszaO 25 do 35% niższy szczyt glukozy
Pierogi ruskiePierogi ze śmietaną od razuNajpierw mizeria lub sałatka, potem pierogiO 20 do 30% mniej
Kotlet schabowy z ziemniakamiZiemniaki i pieczywo, potem kotletSurówka i mięso, ziemniaki na końcu w mniejszej porcjiO 30 do 40% mniej
ŚniadaniePieczywo z serem i pomidorem od razuNajpierw jajecznica lub jajka z warzywami, pieczywo na końcu w małej ilościO 20 do 30% mniej
Obiad z mięsem i ziemniakamiZiemniaki, potem mięsoMięso i warzywa najpierw, ziemniaki na końcuO 25 do 35% mniej

Mizeria, czyli ogórki w śmietanie lub jogurcie, to dobry przykład: warzywa i nabiał zjedzone przed pierogami albo ziemniakami łagodzą reakcję glukozy na węglowodany.

Kto powinien zwrócić na to uwagę

Strategia kolejności jedzenia jest korzystna dla każdego, ale niektóre grupy odnoszą z niej szczególną korzyść:

Najczęściej zadawane pytania

Czy naprawdę trzeba zawsze zaczynać od warzyw?

Nie trzeba stosować tej zasady co do joty. Nawet 80% zgodności daje zauważalną różnicę. Praktyczny start: zjedz najpierw kilka łyżek jogurtu, mizerii lub surówki, a potem normalnie kontynuuj posiłek. Po kilku tygodniach stanie się to automatyczne.

Czy zupa liczy się jako początek posiłku?

Tak, zupa z warzywami lub z mięsem może być dobrym początkiem, zwłaszcza gdy jest bogata w błonnik i zawiera niewiele skrobi, jak zupa jarzynowa czy soczewicowa. Rosół i bulion zawierają białko i tłuszcz, więc też spowalniają opróżnianie żołądka. Zupy z makaronem lub ryżem nie są dobrym początkiem sam w sobie, lepiej zjeść je po warzywach.

Czy ta strategia pomaga schudnąć?

Badania bezpośrednio mierzące utratę wagi są ograniczone, ale mechanizm jest logiczny: bardziej płaska krzywa glukozy dłużej tłumi hormon głodu (greliny) i zmniejsza potrzebę przekąsek w ciągu dnia. W 6-miesięcznym badaniu dotyczącym oporności na insulinę grupa stosująca kolejność jedzenia straciła o 1,5 kg więcej niż grupa kontrolna.

Czy makaron lub ryż są całkowicie zakazane?

Nie. Chodzi o zmianę kolejności, a nie o zakazy. Nałóż kaszę lub makaron na talerz, ale najpierw zjedz surówkę, jogurt i mięso lub warzywa. Kiedy węglowodany zjesz na końcu, ta sama ilość da mniejszą reakcję glukozy.

Jak stosować to przy śniadaniu?

Zacznij od jajek (białko), potem zjedz ser i warzywa (tłuszcz i błonnik), a na końcu niewielką kromkę pieczywa. Zamiast zaczynać od słodkiej bułki czy drożdżówki, lepiej zjeść najpierw jajka, to prosta, ale mocna zmiana.

Czy do sprawdzenia efektu potrzebny jest ciągły monitor glukozy (CGM)?

Zdecydowanie nie. CGM (na przykład FreeStyle Libre) pozwala zobaczyć krzywą glukozy i jest dobrym narzędziem dla zainteresowanych, ale nie jest konieczny. Efekt można potwierdzić obserwując, czy spada popołudniowe zmęczenie i wydłuża się uczucie sytości. U osób z cukrzycą sensowne jest porównanie wyników HbA1c sprzed i po zmianie, mierzonych w odstępie 3 miesięcy.

Prosty sposób na liczenie kalorii

Zrób zdjęcie jedzenia, a sztuczna inteligencja Kalorita oszacuje jego kalorie i makroskładniki w kilka sekund.

Pobierz za darmo