← Wróć do bloga Nauka o żywieniu

Liczenie węglowodanów: poradnik dla diabetyków i osób odchudzających się

📅 ⏱️ 7 min czytania ✏️ Redaktor żywieniowy Kalorita

Liczenie węglowodanów polega na sprawdzaniu, ile gramów węglowodanów zawiera to, co jesz. Zdrowy dorosły z typową aktywnością dostaje z dietą zwykle 45 do 65% energii z węglowodanów, czyli przy diecie 2000 kcal około 225 do 325 g dziennie. Osoby z cukrzycą, na redukcji lub na diecie ketogenicznej ustalają wartości inaczej. Metoda dobrze pokazuje, które produkty najmocniej podnoszą poziom cukru we krwi. Węglowodany dostarczają 4 kcal na gram.

Nie tylko czytaj, zacznij śledzićZrób zdjęcie posiłku, a Kalorita policzy kalorie i makroskładniki w kilka sekund. 3 dni za darmo.→

Czym są węglowodany i dlaczego mają znaczenie

Węglowodany są głównym źródłem energii dla organizmu. Po strawieniu zamieniają się w glukozę, która zasila mózg i mięśnie. Mózg zużywa około 120 do 130 g glukozy dziennie, więc skrajne ograniczenie węglowodanów może obniżać koncentrację i wydolność.

Dzienne zapotrzebowanie w zależności od celu

Poniższe wartości są orientacyjne. Przy chorobach lub leczeniu ustal je z lekarzem albo dietetykiem.

Cel lub sytuacjaWęglowodany dziennieUwagi
Dorosły, typowa aktywność225 do 325 g (45 do 65% energii)zalecenie ogólne
Odchudzanie, umiarkowany deficyt120 do 180 gnajczęściej stosowany zakres
Dieta niskowęglowodanowa50 do 130 gszybka utrata wody na początku
Dieta ketogeniczna20 do 50 gwymaga nadzoru, nie dla każdego
Cukrzycaustala lekarz lub dietetykdawki zależą od leków i wyników glikemii
Sportowiec wytrzymałościowy5 do 7 g na kg masy ciałazależy od objętości treningu
Sportowiec siłowy3 do 5 g na kg masy ciałazależy od objętości treningu

Typowe polskie produkty i ich węglowodany

Wartości dla typowej porcji, zaokrąglone. Gramatura i sposób przygotowania zmieniają wynik, więc przy wątpliwościach waż jedzenie.

ProduktPorcjaWęglowodany
Ryż biały, ugotowany150 gok. 42 g
Kasza gryczana, ugotowana150 gok. 30 g
Ziemniaki gotowane150 gok. 30 g
Chleb pszenny jasny1 kromka (30 g)ok. 14 g
Chleb żytni razowy1 kromka (30 g)ok. 12 g
Płatki owsiane (sucha porcja)40 gok. 26 g
Frytki z piekarnika100 gok. 30 g
Banan średni120 gok. 27 g
Jabłko średnie180 gok. 25 g
Winogrona100 gok. 18 g
Miód1 łyżka (ok. 21 g)ok. 17 g
Mleko250 mlok. 12 g

Węglowodany netto

Węglowodany netto to węglowodany ogółem minus błonnik. Błonnik nie podnosi cukru we krwi tak mocno jak cukier, dlatego część diet liczy właśnie węglowodany netto.

Kromka żytniego razowego (30 g) ma około 12 g węglowodanów i ok. 2 g błonnika, czyli ok. 10 g netto. Kromka pszennej jasnej ma ok. 14 g węglowodanów i około 1 g błonnika, czyli ok. 13 g netto.

Liczenie węglowodanów przy cukrzycy

Osoby z cukrzycą typu 1 i typu 2 często używają liczenia węglowodanów do planowania posiłków i dawek insuliny. Zasady ustala diabetolog lub edukator. Ogólny schemat wygląda tak:

Węglowodany a odchudzanie

Częste błędy przy liczeniu

Najczęściej zadawane pytania

Ile węglowodanów dziennie powinien jeść dorosły?

Dla zdrowego dorosłego zakres to 225 do 325 g dziennie, czyli 45 do 65% energii z diety. Przy odchudzaniu zwykle 120 do 180 g, a przy diecie ketogenicznej 20 do 50 g. Dla osób z cukrzycą wartość ustala lekarz.

Czym różni się węglowodan netto od ogólnego?

Węglowodany netto to węglowodany ogółem minus błonnik. Błonnik nie jest trawiony tak jak cukry, więc mniej wpływa na poziom glukozy we krwi. Różnica ma znaczenie głównie przy diecie niskowęglowodanowej.

Kasza gryczana czy ryż: co jest lepsze?

Ugotowana kasza gryczana ma mniej węglowodanów na 100 g niż ugotowany biały ryż (ok. 20 g wobec ok. 28 g), więcej błonnika i nieco więcej białka, dlatego daje dłuższe uczucie sytości. Biały ryż także jest dobrym źródłem energii, zwłaszcza przed treningiem.

Czy dieta ketogeniczna jest bezpieczna?

W krótkim okresie może pomóc w odchudzaniu i bywa stosowana w leczeniu padaczki lekoodpornej. Długoterminowe bezpieczeństwo nie jest dobrze zbadane. Osoby z chorobami nerek, wątroby lub układu krążenia powinny jej unikać albo stosować ją wyłącznie pod opieką lekarza.

Czym są złożone węglowodany?

To węglowodany zbudowane z wielu połączonych cząsteczek cukru, które trawią się wolno. Należą do nich kasze, płatki owsiane, pełnoziarniste pieczywo, rośliny strączkowe i warzywa. Dzięki nim poziom cukru we krwi rośnie łagodniej.

Czy wieczorem można jeść węglowodany?

Tak. Mit o tym, że wieczorne węglowodany tuczą, nie znajduje potwierdzenia. Liczy się bilans kaloryczny całego dnia, a nie godzina posiłku. Lekka kolacja z węglowodanami może nawet ułatwiać zasypianie, choć wyniki badań są różne.

Prosty sposób na liczenie kalorii

Zrób zdjęcie jedzenia, a sztuczna inteligencja Kalorita oszacuje jego kalorie i makroskładniki w kilka sekund.

Pobierz za darmo