Marchew: kalorie, witamina A i wartości odżywcze
Marchew ma jedno z najwyższych stężeń beta-karotenu wśród warzyw korzeniowych. W 100 g jest zaledwie 41 kcal, a pokrywa aż 190% dziennego zapotrzebowania na witaminę A. Pomarańczowy kolor daje beta-karoten, który organizm przekształca w witaminę A, potrzebną do wzroku, odporności i wzrostu komórek. Dużo błonnika sprawia, że marchew wspiera jelita i daje sytość.
Nie tylko czytaj, zacznij śledzićZrób zdjęcie posiłku, a Kalorita policzy kalorie i makroskładniki w kilka sekund. 3 dni za darmo.→Pełen profil odżywczy marchwi (100 g surowej)
Poniższe wartości dotyczą surowej, obranej marchwi i opierają się na bazie danych USDA FoodData Central:
| Składnik | Ilość (100 g) | % dziennej wartości |
|---|---|---|
| Energia | 41 kcal | brak |
| Węglowodany | 9,6 g | brak |
| Błonnik | 2,8 g | 11% |
| Cukry | 4,7 g | brak |
| Białko | 0,9 g | brak |
| Tłuszcz | 0,2 g | brak |
| Witamina A (z beta-karotenu) | 835 µg RAE | 93 do 190% |
| Witamina K | 13,2 µg | 11% |
| Witamina C | 5,9 mg | 7% |
| Potas | 320 mg | 7% |
| Folian (B9) | 19 µg | 5% |
| Witamina B6 | 0,14 mg | 8% |
Średnia marchew (ok. 130 g) ma około 53 kcal i 3,6 g błonnika. Już taka porcja pokrywa dzienne zapotrzebowanie na witaminę A.
Zdrowotne korzyści marchwi
Antyoksydacyjne działanie beta-karotenu i innych karotenoidów może pomagać w ograniczaniu ryzyka chorób przewlekłych. Badania obserwacyjne łączą dietę bogatą w warzywa z karotenoidami z niższym ryzykiem niektórych nowotworów:
- Wzrok: witamina A jest niezbędna dla rogówki i widzenia o zmierzchu. Jej niedobór może prowadzić do kseroftalmii, czyli suchości i zmian w rogówce. Luteina z marchwi wspiera także ochronę przed zwyrodnieniem plamki żółtej.
- Antyoksydanty: beta-karoten, alfa-karoten, luteina i flawonoidy neutralizują wolne rodniki. Ważne jest jednak, że to jedzenie warzyw, a nie suplementy beta-karotenu, daje korzyści. U osób palących suplementy beta-karotenu zwiększały ryzyko raka płuc.
- Serce: rozpuszczalny błonnik (pektyna) wiąże cholesterol i ogranicza jego wchłanianie, a potas pomaga regulować ciśnienie krwi.
- Jelita i sytość: 2,8 g błonnika na 100 g wspiera regularne wypróżnienia. Duża zawartość wody (około 88%) i błonnika daje dużą sytość przy niewielkiej kaloryczności.
- Odporność: witamina A uczestniczy w aktywacji komórek odpornościowych i utrzymuje prawidłową barierę błon śluzowych, co wspiera pierwszą linię obrony przed infekcjami.
- Skóra: beta-karoten nie zastąpi kremu z filtrem przeciwsłonecznym. Jego ochrona przed słońcem jest bardzo słaba, ale przy dobrej diecie skóra lepiej się regeneruje.
Surowa czy gotowana marchew: co się zmienia?
Obróbka cieplna niektóre składniki uwalnia lepiej, a inne traci. Marchew to dobry przykład:
| Składnik lub czynnik | Surowa marchew | Gotowana na parze lub w wodzie | Wniosek |
|---|---|---|---|
| Energia | 41 kcal/100 g | około 35 kcal/100 g | Podobnie |
| Przyswajanie beta-karotenu | niskie (1 do 4%) | wyższe (19 do 34%) | Lepiej po obróbce |
| Witamina C | 5,9 mg | około 3,6 mg (wrażliwa na ciepło) | Lepiej surowa |
| Błonnik | 2,8 g | około 3 g (ubytek wody go zagęszcza) | Podobnie |
| Witamina K | 13,2 µg | około 13 µg | Podobnie |
| Indeks glikemiczny (IG) | 16 | 47 | Surowa lepsza przy cukrzycy |
Najlepiej łączyć obie formy: surowa marchew dostarcza witaminy C, a gotowana z odrobiną oleju lepiej uwalnia beta-karoten. Tłuszcz z oleju poprawia przyswajanie karotenoidów.
Jak jeść marchew na co dzień
Marchew łatwo włączyć do diety, bo pasuje do wielu potraw:
- Przekąska surowa: cienkie słupki marchwi z hummusem lub jogurtem naturalnym z ziołami to lekka przekąska (100 g marchwi to 41 kcal, 2 łyżki hummusu około 70 kcal).
- Pieczona z oliwą: beta-karoten najlepiej przyswajany jest z odrobiną tłuszczu. Marchew pieczona w piekarniku z oliwą i tymiankiem w 200 stopniach przez około 25 minut to smaczny dodatek do obiadu.
- Sok lub koktajl: szklanka świeżo wyciśniętego soku z marchwi (240 ml) to około 100 kcal i duża dawka beta-karotenu. Z dodatkiem imbiru i pomarańczy tworzy popularne połączenie wspierające odporność.
- W zupach i daniach: marchew dodana do zupy pomidorowej, rosołu czy zupy krem z soczewicy dodaje błonnika i koloru.
- Surówka: klasyczna polska surówka z tartej marchwi z jabłkiem, cytryną i odrobiną oleju. Witamina C z cytryny wspiera przyswajanie żelaza z pokarmów roślinnych.
Najczęściej zadawane pytania
Czy marchew podnosi poziom cukru? Czy mogą ją jeść osoby z cukrzycą?
Marchew zawiera 4,7 g cukru na 100 g, czyli umiarkowanie. Ważniejszy jest indeks glikemiczny: surowa marchew ma IG około 16, a gotowana około 47. Osoby z cukrzycą mogą jeść surową lub lekko gotowaną marchew bez obaw. Sok z marchwi traci błonnik, więc podnosi poziom cukru szybciej i powinien być spożywany z umiarem.
Czy dużo marchwi żółknie skórę?
Tak, to możliwe. Nadmiar beta-karotenu odkłada się w tkance tłuszczowej, co może dać lekko pomarańczowy odcień dłoni, stóp i twarzy po długim jedzeniu 100 do 300 g dziennie. To jest nieszkodliwe i ustępuje po ograniczeniu marchwi w diecie w ciągu kilku tygodni. Nie jest to żółtaczka, bo białka oczu pozostają białe.
Czy marchew może spowodować zatrucie witaminą A?
Nie. Beta-karoten z marchwi to prowitamina A, więc organizm przekształca go tylko w potrzebną ilość witaminy A. Nadmiar nie kumuluje się w formie toksycznej. Zatrucie witaminą A (hiperwitaminoza A) wynika z nadmiaru gotowej witaminy A, na przykład z wątroby czy wysokodawkowych suplementów.
Czy marchew należy obierać?
Skórka zawiera nieco więcej błonnika i przeciwutleniaczy, dlatego przy marchwi ekologicznej warto ją zostawić. Przy marchwi z konwencjonalnych upraw lepiej dokładnie ją umyć szczotką albo obrać cienko, bo na powierzchni mogą być pozostałości środków ochrony roślin. Różnica w wartości odżywczej jest niewielka.
Od kiedy niemowlęciu można dawać marchew?
Marchew to jedno z pierwszych warzyw wprowadzanych przy rozszerzaniu diety, zwykle około 6. miesiąca życia, w formie purée. Beta-karoten i witamina A wspierają rozwój wzroku, a purée z marchwi dobrze łączy się z żelazem i witaminami z grupy B. Po 8. do 10. miesiącu można podawać miękkie kawałki. Zawsze bez soli i cukru.
Czy marchew wzmacnia włosy?
Beta-karoten przekształca się w witaminę A, a ta jest potrzebna do prawidłowych podziałów komórek mieszka włosowego. Jednak u osób bez niedoboru witaminy A zwiększenie ilości marchwi w diecie ma raczej ograniczony wpływ na wypadanie włosów. Wypadanie włosów ma wiele przyczyn, a marchew może być wsparciem, nie lekarstwem. Warto też uzupełnić ewentualne niedobory białka, żelaza czy biotyny.
Prosty sposób na liczenie kalorii
Zrób zdjęcie jedzenia, a sztuczna inteligencja Kalorita oszacuje jego kalorie i makroskładniki w kilka sekund.
Pobierz za darmo