← Wróć do bloga Zdrowie psychiczne i dieta

Serotonina a dieta: które produkty wspierają nastrój

📅 ⏱️ 8 min czytania ✏️ Redaktor żywieniowy Kalorita

Serotonina wpływa na nastrój, sen, apetyt i funkcje poznawcze. Około 95% serotoniny w organizmie powstaje w jelitach, a tylko około 5% w mózgu. Serotoniny nie da się jednak zjeść, bo nie przenika przez barierę krew-mózg. Przenika za to jej prekursor, tryptofan, który w mózgu zamienia się w serotoninę. Im więcej produktów z tryptofanem w diecie, tym lepszy surowiec do jej produkcji.

Nie tylko czytaj, zacznij śledzićZrób zdjęcie posiłku, a Kalorita policzy kalorie i makroskładniki w kilka sekund. 3 dni za darmo.→

Tryptofan: surowiec do produkcji serotoniny

Do syntezy serotoniny potrzebny jest L-tryptofan pochodzący z pożywienia. Konkuruje on jednak z innymi dużymi aminokwasami obojętnymi (LNAA) o białka transportowe na barierze krew-mózg. Węglowodany pobudzają wydzielanie insuliny, a insulina sprawia, że mięśnie zużywają inne LNAA, dzięki czemu tryptofan łatwiej przechodzi do mózgu. Dlatego chwilowa poprawa nastroju po słodkiej przekąsce częściowo ma właśnie taki mechanizm.

ProduktTryptofan (mg/100 g)PorcjaDodatkowe składniki
Indyk (gotowany)390100 gWitamina B6, cynk
Pestki słonecznika34830 g (garść)Magnez, witamina E
Twaróg310 do 33060 gWapń, B12
Soja (gotowana)277100 gKwas foliowy, żelazo
Płatki owsiane18280 g suchychBeta-glukan, B1
Banan111 średniWitamina B6, potas
Jajko (całe)1672 sztukiCholina, witamina D
Soczewica (czerwona, gotowana)93100 gŻelazo, folian

Tradycyjne polskie śniadanie z twarogiem, jajkiem i pieczywem razowym to naprawdę dobra kombinacja składników do produkcji serotoniny. Dodanie pestek słonecznika lub dyni podnosi ilość tryptofanu.

Oś jelito-mózg i mikrobiom

Flora bakteryjna jelit reguluje zarówno produkcję serotoniny, jak i ekspresję jej transporterów. W 2015 roku w czasopiśmie Cell opublikowano badanie na myszach: zwierzęta pozbawione mikroorganizmów (germ-free) miały w jelitach około 60% mniej serotoniny niż myszy z normalną florą. Kolejne badania z udziałem ludzi wykazały poprawę lęku i objawów depresyjnych po stosowaniu probiotyków.

Kiszonki i jogurty to tradycja polskiego stołu. Badania sugerują, że produkty fermentowane mogą wspierać florę jelitową, a pośrednio również nastrój.

Kluczowe mikroskładniki wspierające serotoninę

Niedobór witaminy D jest w Polsce częsty, zwłaszcza jesienią i zimą, a badania wiążą go z większym ryzykiem depresji. To ważny czynnik, którego nie warto pomijać.

SkładnikRola w produkcji serotoninyNajlepsze źródła
Witamina B6 (pirydoksyna)Enzym zamieniający tryptofan w 5-HTP wymaga jej do działaniaKurczak, banany, ciecierzyca, orzechy laskowe
MagnezAktywuje enzymy syntezy serotoniny; niedobór nasila niepokójZielone warzywa liściaste, migdały, pestki dyni
CynkReguluje działanie receptorów serotoninyMięso, owoce morza, pestki dyni, strączki
Witamina DWspiera syntezę i uwalnianie serotoniny; niedobór kojarzony z depresjąSłońce, tłuste ryby, żółtko jaja
Omega-3 (EPA/DHA)Zwiększa płynność błon neuronów; poprawia wrażliwość receptorówŁosoś, makrela, śledź, siemię lniane
Kwas foliowyWspiera metabolizm monoamin przez syntezę SAM-eCiemnozielone warzywa, soczewica, pomarańcze

Nawyki, które szkodzą serotoninie

Nawyki żywieniowe mogą zarówno wspierać, jak i osłabiać produkcję serotoniny:

Pominięcie śniadania, zwłaszcza gdy ogranicza się ono do kawy lub herbaty, może utrudniać transport tryptofanu i nasilać popołudniowe spadki energii oraz nastroju.

Najczęściej zadawane pytania

Czy mogę zwiększyć serotoninę, jedząc określone produkty?

Nie ma produktu zawierającego serotoninę w formie, która przenika do mózgu. Można natomiast dostarczać tryptofan i jego kofaktory (B6, magnez, witamina D). Na przykład polskie śniadanie z jajkiem, twarogiem i orzechami jest w tym sensie bardzo dobrą kombinacją.

Czy oś jelito-mózg to fakt?

Tak, istnienie osi jelito-mózg jest już dobrze udokumentowane. Nerw błędny, sygnały odpornościowe i krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe pozwalają mikrobiomowi jelitowemu stale komunikować się z mózgiem. To, że około 95% serotoniny w organizmie powstaje w jelitach, dobrze pokazuje, jak ważna jest ta oś.

Czy kefir i jogurt zwiększają serotoninę?

Bezpośredniego efektu nie udowodniono. Probiotyki z fermentowanych produktów mogą jednak pośrednio wspierać zdolność produkcji serotoniny, utrzymując różnorodność flory jelitowej. Niektóre badania z udziałem ludzi wykazały, że szczepy Lactobacillus i Bifidobacterium zmniejszają lęk, prawdopodobnie właśnie przez szlak serotoninowy.

Czy niedobór witaminy D powoduje depresję?

Nie można tego stwierdzić z całą pewnością. Istnieje związek, ale przyczynowość nie jest w pełni dowiedziona. Obserwacje pokazują silną korelację, a istnieją też badania RCT, w których suplementacja witaminy D poprawiała łagodne i umiarkowane objawy depresji. Przy powszechnym niedoborze w Polsce warto sprawdzić poziom witaminy D w badaniu krwi.

Czy banan poprawi nastrój?

Banan zawiera niewiele tryptofanu, ale dostarcza węglowodanów, które ułatwiają jego transport do mózgu, oraz witaminę B6. Nie należy oczekiwać dramatycznego efektu z jednego owocu. To jednak wartościowy element zbilansowanej diety.

Czy suplementy serotoniny działają?

5-HTP (5-hydroksytryptofan) to przyspieszony prekursor serotoniny. W niektórych badaniach wykazał korzystne efekty w depresji, zaburzeniach snu i regulacji apetytu. Choć bywa sprzedawany jako suplement, łączenie go z lekami przeciwdepresyjnymi, tramadolem lub inhibitorami MAO wiąże się z poważnym ryzykiem interakcji. Zawsze skonsultuj to z lekarzem.

Prosty sposób na liczenie kalorii

Zrób zdjęcie jedzenia, a sztuczna inteligencja Kalorita oszacuje jego kalorie i makroskładniki w kilka sekund.

Pobierz za darmo