Szparagi: wartość odżywcza, kalorie i folian
Szparagi mają tylko 20 kcal na 100 g, a mimo to dostarczają 52 µg folianu i 41,6 µg witaminy K w tej samej porcji. Zawierają też sporo błonnika prebiotycznego. W Polsce są symbolem wiosny: szparagi białe pojawiają się w sklepach i na targach od końca kwietnia do czerwca, najczęściej z Lubelszczyzny. Zielone szparagi są dostępne przez większą część roku, zwłaszcza z importu.
Nie tylko czytaj, zacznij śledzićZrób zdjęcie posiłku, a Kalorita policzy kalorie i makroskładniki w kilka sekund. 3 dni za darmo.→Wartości odżywcze szparagów
Wartości dla surowych szparagów, na 100 g i na porcję pięciu średnich szparagów:
| Składnik | 100 g (surowe) | 5 szparagów (ok. 85 g) | % dziennej wartości (100 g) |
|---|---|---|---|
| Energia | 20 kcal | 17 kcal | 1% |
| Białko | 2,2 g | 1,9 g | 4% |
| Węglowodany | 3,9 g | 3,3 g | 1% |
| Błonnik | 2,1 g | 1,8 g | 8% |
| Tłuszcz | 0,1 g | 0,1 g | 0% |
| Folian (B9) | 52 µg | 44 µg | 13% |
| Witamina K | 41,6 µg | 35 µg | 35% |
| Witamina C | 5,6 mg | 4,8 mg | 6% |
| Witamina A | 38 µg RAE | 32 µg RAE | 4% |
| Potas | 202 mg | 172 mg | 4% |
| Fosfor | 52 mg | 44 mg | 4% |
Ze względu na niską kaloryczność 500 g szparagów to mniej niż 100 kcal. Są sycące dzięki objętości i błonnikowi.
Korzyści zdrowotne szparagów
- Folian w ciąży: odpowiedni poziom folianu przed ciążą i w pierwszym trymestrze zmniejsza ryzyko wad cewy nerwowej. Pięć szparagów pokrywa około 7% zalecanych 600 µg dziennie w ciąży, dlatego warto łączyć je z pełnym ziarnem i roślinami strączkowymi.
- Inulina prebiotyczna: szparagi zawierają inulinę, która karmi pożyteczne bifidobakterie. Regularne jedzenie może zwiększać różnorodność mikrobioty i łagodzić zaparcia.
- Glutation i przeciwutleniacze: glutation zmniejsza stres oksydacyjny. Szparagi zawierają też fenolowe związki takie jak asparagina, kwas asparaginowy i rutozyd.
- Działanie moczopędne: asparagina wykazuje łagodne działanie moczopędne i może wspierać usuwanie płynów. Osoby z nadciśnieniem lub obrzękami mogą odczuć dodatkową korzyść.
- Witamina K i kości: witamina K aktywuje białko osteokalcynę, które bierze udział w mineralizacji kości. Gęstość witaminy K w szparagach jest zbliżona do zielonych warzyw liściastych.
Gotowanie a utrata składników
Szparagi zachowują różną ilość składników w zależności od sposobu przygotowania:
| Sposób przygotowania | Utrata folianu | Utrata witaminy C | Wskazówka |
|---|---|---|---|
| Surowe | 0% | 0% | Idealne do sałatek, w cienkich plasterkach |
| Na parze (3 do 5 min) | 15 do 20% | 10 do 15% | Najlepsza metoda; zachowuje kolor i konsystencję |
| Z grilla (5 do 7 min) | 20 do 25% | 15 do 20% | Nasmaruj oliwą, by nie wyschły |
| Pieczone w piekarniku (200°C, 12 min) | 25 do 30% | 20 do 25% | Chrupiąca struktura; uważaj na nadmiar tłuszczu |
| Gotowane we wrzątku | 35 do 50% | 30 do 40% | Największe straty; woda wypłukuje folian i witaminę C |
| Smażone na patelni wok (1 do 2 min) | 20 do 25% | 15 do 20% | Szybko i smacznie; klasyka z oliwą i czosnkiem |
Gotując szparagi, nie wylewaj wody. Można z niej zrobić bazę do zupy lub sosu, a rozpuszczony w niej folian wraca do diety.
Sezon w Polsce i przechowywanie
W Polsce szparagi pojawiają się wiosną, głównie z upraw w Lubelskiem, a przez resztę roku część z nich pochodzi z importu:
- Sezon: od końca kwietnia do czerwca. W tym czasie są najtańsze i najbardziej świeże.
- Mrożone przez cały rok: mrożone szparagi zachowują wartości zbliżone do świeżych. Wybieraj te, które nie są wstępnie gotowane.
- Jak wybrać: łodygi powinny być sztywne i proste, a główki zwarte i błyszczące, bez rozchylonych czubków.
- Przechowywanie: obetnij dolną część łodyg, ustaw szparagi pionowo w szklance z 2 do 3 cm wody i trzymaj w lodówce. Tak zachowają świeżość przez 4 do 5 dni.
- Białe i zielone: białe szparagi rosną bez światła, dlatego nie mają chlorofilu i mają nieco mniej witamin. Zielone są bardziej wartościowe i zwykle tańsze poza sezonem wiosennym.
Najczęściej zadawane pytania
Jak jeść szparagi w diecie?
Szparagi zawierają tylko 20 kcal na 100 g, więc świetnie sprawdzają się przy ograniczaniu kalorii. Najlepsze są na parze lub z grilla, jako dodatek do obiadu, a także surowe w cienkich plasterkach w sałatkach lub w omlecie. Połączenie oliwy, cytryny i czosnku poprawia smak i wchłanianie składników.
Dlaczego po szparagach zmienia się zapach moczu?
Asparagina zawarta w szparagach rozkłada się podczas trawienia do związków siarki (metanetiolu i siarczku dimetylu). To zjawisko jest nieszkodliwe. Nie każdy czuje ten zapach: około 40 procent ludzi nie wytwarza tych związków w wystarczającej ilości albo nie ma wariantu genu, który pozwala je wyczuć.
Czy surowe szparagi są szkodliwe?
Nie. Surowe szparagi można jeść, także w sałatkach. Są jednak twarde, więc duża ilość surowych może powodować problemy z trawieniem. Lepiej kroić je w cienkie plasterki lub na chwilę sparzyć.
Czy szparagi są wskazane w ciąży?
Tak, szczególnie ze względu na folian. Należy jednak dokładnie je umyć i ugotować. W ciąży warto wybierać wersję gotowaną zamiast surowej, co ogranicza ryzyko zakażeń.
Czy osoby z chorobami nerek mogą jeść szparagi?
Szparagi mają umiarkowaną zawartość szczawianów, a ich łagodne działanie moczopędne może mieć znaczenie przy kamicy nerkowej. Osoby z kamicą powinny ustalić częstość spożycia z dietetykiem. Przy przewlekłej chorobie nerek ważna jest zawartość potasu, więc osoby z ograniczeniem potasu powinny skonsultować się z lekarzem.
Czy zielone szparagi są zdrowsze od białych?
Zielone zwykle są bardziej wartościowe, bo na słońcu powstaje w nich chlorofil oraz więcej witaminy C i folianu. Białe rosną pod ziemią lub pod przykryciem, więc mają mniej tych składników. Oba rodzaje są zdrowe i niskokaloryczne, różnią się głównie smakiem.
Prosty sposób na liczenie kalorii
Zrób zdjęcie jedzenia, a sztuczna inteligencja Kalorita oszacuje jego kalorie i makroskładniki w kilka sekund.
Pobierz za darmo