← Wróć do bloga Nastrój i odżywianie

Tryptofan i serotonina: produkty, które wpływają na nastrój

📅 ⏱️ 8 min czytania ✏️ Redaktor żywieniowy Kalorita

Tryptofan to jeden z dziewięciu niezbędnych aminokwasów. Organizm nie potrafi go wytworzyć, więc musi pochodzić z diety. Z tryptofanu powstaje serotonina, często nazywana hormonem szczęścia, oraz melatonina, hormon snu. Orientacyjne zapotrzebowanie dorosłych to 4 mg na kilogram masy ciała, czyli około 280 mg dziennie dla osoby ważącej 70 kg. Ser, kurczak, indyk, soczewica i pestki dyni pokrywają tę potrzebę bez trudu. Ważniejsze od samego tryptofanu jest jednak to, z czym go jemy.

Nie tylko czytaj, zacznij śledzićZrób zdjęcie posiłku, a Kalorita policzy kalorie i makroskładniki w kilka sekund. 3 dni za darmo.→

Tryptofan, serotonina, melatonina: droga przemiany

Tylko około 1 do 2% tryptofanu zamienia się w serotoninę. Reszta trafia do syntezy białek i do produkcji niacyny (witaminy B3). Dlatego większa ilość tryptofanu w diecie nie zawsze wyraźnie podnosi poziom serotoniny.

EtapProduktPotrzebne kofaktory
Tryptofan → 5-HTPPrekursor serotoninyHydroksylaza tryptofanu, żelazo, tlen
5-HTP → serotoninaNeuroprzekaźnik (jelita i mózg)Dekarboksylaza aminokwasów aromatycznych, witamina B6
Serotonina → N-acetyloserotoninaProdukt pośredniAcetylotransferaza serotoniny, ciemność
N-acetyloserotonina → melatoninaHormon snuEnzym HIOMT, SAM (donor grup metylowych)

Niedobór witaminy B6 blokuje zamianę 5-HTP w serotoninę. Jedząc produkty bogate w tryptofan, pilnuj też witaminy B6: dobrymi źródłami są kurczak, ryby, ziemniaki i banany.

Najbogatsze źródła tryptofanu

Zawartość tryptofanu w 100 g produktu (surowego lub po standardowej obróbce):

ProduktTryptofan (mg/100 g)Typowa porcja
Pestki dyni (surowe)576 mg30 g = 173 mg
Ser żółty dojrzewający360 do 400 mg50 g = 180 do 200 mg
Indyk (pieczony)290 do 320 mg100 g = prawie całe dzienne zapotrzebowanie
Pierś z kurczaka (pieczona)290 do 310 mg100 g = prawie całe dzienne zapotrzebowanie
Tuńczyk w puszce (odsączony)250 mg100 g = około 90% dziennej potrzeby
Jajko (1 duże, 50 g)84 mg2 jajka = 168 mg
Soczewica (ugotowana)90 mg200 g porcji = 180 mg
Migdały203 mg30 g = 61 mg
Mleko pełnotłuste43 mg200 ml = 86 mg
Banan11 mg1 średni = 13 mg

Banan nie jest bogatym źródłem tryptofanu, bo zawiera zaledwie 11 mg na 100 g. Jego rola polega raczej na tym, że węglowodany w nim obecne ułatwiają tryptofanowi dotarcie do mózgu. Banan jest nośnikiem, a nie źródłem tryptofanu.

Węglowodany a tryptofan: dlaczego pora posiłku ma znaczenie

Tryptofan konkuruje o wejście do mózgu z innymi dużymi aminokwasami obojętnymi (LNAA): leucyną, izoleucyną, waliną, fenyloalaniną i tyrozyną. Przy dużej ilości białka tryptofan często przegrywa tę rywalizację.

Niedobór tryptofanu i suplementy

Przy zrównoważonej diecie niedobór tryptofanu jest rzadki. Większe ryzyko mają osoby wegetariańskie i wegańskie, osoby z zaburzeniami wchłaniania oraz te, które przez długi czas jedzą mało białka. Możliwe objawy to:

Najczęściej zadawane pytania

Które produkty zawierają najwięcej tryptofanu?

Pestki dyni (576 mg na 100 g), dojrzewający ser żółty (360 do 400 mg) oraz indyk i kurczak (290 do 320 mg) to najbogatsze źródła. Przy zapotrzebowaniu około 280 do 350 mg dziennie zwykła porcja tych produktów wystarcza.

Czy indyk powoduje senność?

Zawartość tryptofanu w indyku jest bardzo zbliżona do kurczaka, więc mit o uspokajającym działaniu indyka jest mocno przesadzony. Senność po obfitym świątecznym obiedzie wynika zwykle z dużej ilości kalorii, alkoholu i węglowodanów.

Czy banan poprawia nastrój?

Trochę, ale nie z tego powodu, o którym się mówi. Banan nie zamienia się bezpośrednio w serotoninę, a tryptofanu zawiera bardzo mało (11 mg na 100 g). Węglowodany w nim zawarte pomagają jednak tryptofanowi dotrzeć do mózgu, a banan dostarcza też witaminy B6 i magnezu.

Czy warto brać suplement tryptofanu?

Osobom zdrowo się odżywiającym zwykle nie jest potrzebny. W małych badaniach 5-HTP (50 do 300 mg dziennie) lub L-tryptofan (500 do 2000 mg dziennie) dawały korzystne efekty przy objawach depresji i zaburzeń snu. Osoby przyjmujące SSRI, SNRI lub inhibitory MAO nie powinny sięgać po nie bez zgody lekarza, bo zespół serotoninowy może być groźny.

Co zjeść wieczorem, by lepiej spać?

Na 1 do 2 godziny przed snem dobrze sprawdza się połączenie tryptofanu z umiarkowaną ilością węglowodanów, na przykład pełnoziarnista kanapka z indykiem lub serem, owsianka na mleku albo jogurt z bananem. Samo mięso bez węglowodanów lub słodkie przekąski mogą pomagać mniej.

Czy tryptofan leczy depresję?

Może wspierać leczenie łagodnych i umiarkowanych objawów, a niektóre badania wskazują na poprawę nastroju. Nie zastępuje jednak leczenia depresji klinicznej. Jeśli objawy się utrzymują, nie odkładaj wizyty u psychiatry lub psychologa.

Prosty sposób na liczenie kalorii

Zrób zdjęcie jedzenia, a sztuczna inteligencja Kalorita oszacuje jego kalorie i makroskładniki w kilka sekund.

Pobierz za darmo