Zdrowe kości i wapń: jak zapobiegać osteoporozie
Masa kostna rośnie do około 30 roku życia, a potem co dekadę ubywa jej o 1 do 2%. Po menopauzie utrata kości przyspiesza nawet czterokrotnie. Aby chronić kości przed osteoporozą, potrzeba: 1000 do 1200 mg wapnia dziennie, 800 do 2000 IU witaminy D, ćwiczeń siłowych i odpowiedniej ilości białka. Wapń dostarczają nie tylko mleko i sery, ale też zielone warzywa, orzechy, ryby i tofu.
Nie tylko czytaj, zacznij śledzićZrób zdjęcie posiłku, a Kalorita policzy kalorie i makroskładniki w kilka sekund. 3 dni za darmo.→Dzienne zapotrzebowanie na wapń według wieku
Poniższe wartości pochodzą z amerykańskich zaleceń (IOM/NIH). Warto je traktować jako punkt odniesienia, a ostateczne normy sprawdzić w aktualnych zaleceniach dla Polski:
| Grupa wiekowa | Dzienne zapotrzebowanie na wapń (mg) |
|---|---|
| 1 do 3 lat | 700 |
| 4 do 8 lat | 1000 |
| 9 do 18 lat | 1300 |
| 19 do 50 lat, dorośli | 1000 |
| 51 do 70 lat, mężczyźni | 1000 |
| 51 do 70 lat, kobiety | 1200 |
| 71 lat i więcej | 1200 |
| Ciąża i karmienie | 1000 do 1300 |
Młodość to czas budowania zapasu kostnego. Wysoka podaż wapnia, witaminy D i ćwiczenia siłowe w młodym wieku procentują przez całe życie. Naprawa kości po 30 roku życia jest trudniejsza.
Najbogatsze źródła wapnia w polskiej diecie
Poniższe produkty można łatwo znaleźć w polskich sklepach i na polskich stołach:
| Produkt | Porcja | Wapń (mg) |
|---|---|---|
| Mleko | 200 ml | 240 |
| Jogurt naturalny | 200 g | 300 |
| Twaróg chudy | 100 g | ok. 85 |
| Ser żółty (typu gouda) | 100 g | 700 |
| Szproty lub sardynki z ośćmi | 100 g | 380 |
| Tofu (z solą wapniową) | 100 g | 350 |
| Pasta sezamowa (tahini) | 1 łyżka | 88 |
| Migdały | 30 g | 75 |
| Brokuły | 100 g | 47 |
| Kapusta biała | 100 g | 40 |
| Rukola | 50 g | 80 |
| Suszone figi | 50 g | 80 |
| Mak | 1 łyżka (9 g) | 115 |
| Jajko | 1 sztuka | 28 |
Wchłanianie wapnia a witamina D
Bez witaminy D organizm wchłania zaledwie 10 do 15% wapnia z jedzenia. Z jej udziałem wchłanianie rośnie do około 30 do 40%. Dlatego oba składniki warto rozpatrywać razem.
- Cel dla witaminy D: stężenie 30 do 50 ng/ml we krwi
- Witamina K2: kieruje wapń do kości zamiast do naczyń krwionośnych. Występuje w natto, serach dojrzewających i żółtku jaja
- Magnez: ważny kofaktor w budowie kości
- Co utrudnia wchłanianie: nadmiar kofeiny (ponad 4 filiżanki kawy dziennie), nadmiar soli, alkohol i palenie papierosów
Zapobieganie osteoporozie: styl życia
- Ćwiczenia obciążeniowe: spacery, bieganie, wchodzenie po schodach, dźwiganie ciężarów, co najmniej 3 razy w tygodniu
- Trening siłowy: mięśnie i kości rozwijają się razem
- Białko: 1 do 1,2 g na kilogram masy ciała dziennie. Za mało białka osłabia tworzenie kości
- Rzucenie palenia: ryzyko osteoporozy jest około dwukrotnie wyższe u palaczy
- Ograniczenie alkoholu: ponad 7 kieliszków tygodniowo obniża gęstość kości
- Coroczne badanie gęstości kości (DEXA): zalecane kobietom po 65 roku życia i mężczyznom po 70 roku życia
Suplement wapnia: czy jest potrzebny?
Jeśli jesz 1 do 2 porcje nabiału dziennie i regularnie zielone warzywa, suplement zwykle nie jest potrzebny. W innym przypadku lekarz może zalecić 500 do 600 mg wapnia w postaci cytrynianu (najlepiej wchłanialnego). Osobom, które nie piją mleka i nie jedzą sera, zaleca się suplement wraz z witaminą D. Przedawkowanie (ponad 2500 mg dziennie) może prowadzić do kamieni nerkowych i zwapnienia naczyń.
Najczęściej zadawane pytania
Jak osoby, które nie piją mleka, uzyskują wystarczająco wapnia?
Tofu, szprotki i sardynki, zielone warzywa, migdały, pastę sezamową oraz napoje roślinne wzbogacane w wapń. Przy różnorodnej diecie można osiągnąć około 1000 mg dziennie.
Czy suplement wapnia powoduje choroby serca?
Temat jest dyskusyjny. Istnieją dane, że wysokie dawki suplementów (ponad 1000 mg) mogą sprzyjać zwapnieniu naczyń. Wapń z jedzenia jest uznawany za bezpieczny.
Która forma wapnia jest najlepsza?
Cytrynian wapnia dobrze się wchłania także na czczo i nie podrażnia żołądka. Węglan wapnia jest tańszy, ale trzeba go przyjmować z posiłkiem, bo do wchłaniania potrzebuje kwasu żołądkowego.
Czy utratę gęstości kości można cofnąć?
Nie zawsze w pełni, ale można ją spowolnić, a w pewnym stopniu odzyskać. Pomagają leki z grupy bisfosfonianów (np. alendronian), witamina D, wapń oraz ćwiczenia.
Co zrobić przy nietolerancji laktozy?
Mleko bez laktozy, kefir (laktoza jest w nim sfermentowana), jogurt (bakterie probiotyczne rozkładają laktozę) i dojrzewające sery, które zawierają jej bardzo mało. Można też sięgnąć po suplement.
Jak zbudować masę kostną w młodym wieku?
Dwudzieste lata są kluczowe. Wysoka podaż wapnia, witaminy D, ćwiczenia siłowe i białko w tym czasie to inwestycja na całe życie.
Prosty sposób na liczenie kalorii
Zrób zdjęcie jedzenia, a sztuczna inteligencja Kalorita oszacuje jego kalorie i makroskładniki w kilka sekund.
Pobierz za darmo