Οφέλη ελαιόλαδου: καρδιά, πολυφαινόλες και σωστή χρήση
Το ελαιόλαδο είναι η βάση της ελληνικής κουζίνας, αλλά και μία από τις πιο μελετημένες τροφές στον κόσμο. Στη μελέτη PREDIMED, με 7.447 συμμετέχοντες υψηλού κινδύνου, όσοι έτρωγαν τουλάχιστον 4 κουταλιές της σούπας εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο την ημέρα μείωσαν τα καρδιαγγειακά συμβάντα (έμφραγμα και εγκεφαλικό) κατά 30%. Πόσο από αυτό το αποτέλεσμα οφείλεται στο ελαϊκό οξύ και πόσο στις πολυφαινόλες, όπως η ολεοκανθάλη και η υδροξυτυροσόλη; Και ποιο ελαιόλαδο αξίζει να αγοράσεις;
Μην απλώς το διαβάζετε, καταγράψτε τοΦωτογραφίστε το γεύμα σας και η Kalorita καταγράφει θερμίδες και θρεπτικά συστατικά σε δευτερόλεπτα. 3 ημέρες δωρεάν.→Τύποι ελαιολάδου και ποιότητα
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση τα ελαιόλαδα κατατάσσονται ανάλογα με την οξύτητα και τον τρόπο παραγωγής τους:
| Κατηγορία | Οξύτητα | Πολυφαινόλες | Τρόπος παραγωγής | Ιδανική χρήση |
|---|---|---|---|---|
| Εξαιρετικά παρθένο (Extra Virgin) | έως 0,8% | Η υψηλότερη (200 έως 800 mg/kg) | Μόνο μηχανική, ψυχρή έκθλιψη | Σαλάτα, λαχανικά, χαμηλή έως μέτρια θερμοκρασία |
| Παρθένο (Virgin) | έως 2% | Μέτρια | Μηχανική έκθλιψη | Σότε, μαγείρεμα |
| Ελαιόλαδο (ραφινέ και μείγμα) | 0,3 έως 1% | Χαμηλή | Ραφινάρισμα και ανάμειξη με παρθένο | Τηγάνισμα, φούρνος |
| Πυρηνέλαιο (Pomace) | έως 1% | Πολύ χαμηλή | Χημική εκχύλιση με διαλύτη | Βιομηχανική χρήση |
Τα περισσότερα οφέλη προέρχονται από τις πολυφαινόλες. Το ραφινέ ελαιόλαδο είναι κατάλληλο για μαγείρεμα, όμως η έρευνα για την υγεία αφορά κυρίως το εξαιρετικά παρθένο.
Καρδιά και εγκέφαλος: τι λένε οι μελέτες
Τα στοιχεία για το ελαιόλαδο προέρχονται από μερικές από τις μεγαλύτερες μελέτες διατροφής που έχουν γίνει:
- PREDIMED (2013): 7.447 συμμετέχοντες υψηλού κινδύνου. Η ομάδα της μεσογειακής διατροφής με τουλάχιστον 4 κουταλιές εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο την ημέρα είχε 30% λιγότερα καρδιαγγειακά συμβάντα, δηλαδή εμφράγματα και εγκεφαλικά.
- Οξείδωση LDL: Το ελαϊκό οξύ (ω-9 μονοακόρεστο) εμποδίζει την οξείδωση της LDL χοληστερίνης, κάτι που επιβραδύνει την αρχή της αθηροσκλήρωσης.
- Ολεοκανθάλη, ένα φυσικό αντιφλεγμονώδες: Η ολεοκανθάλη του εξαιρετικά παρθένου ελαιολάδου αναστέλλει τα ένζυμα COX-1 και COX-2, όπως και η ιβουπροφαίνη. Αν το ελαιόλαδο τσούζει ελαφρά στον λαιμό, σημαίνει ότι έχει υψηλή περιεκτικότητα σε πολυφαινόλες.
- Εγκέφαλος: Μελέτες με τη MIND διατροφή, που συνδυάζει τη μεσογειακή διατροφή με τη δίαιτα DASH, κατατάσσουν το ελαιόλαδο ανάμεσα στις τροφές που σχετίζονται με μικρότερο κίνδυνο Αλτσχάιμερ. Η υδροξυτυροσόλη μειώνει τη νευροφλεγμονή.
- Μικροβίωμα εντέρου: Οι πολυφαινόλες του εξαιρετικά παρθένου ελαιολάδου τρέφουν βακτήρια των γενών Bifidobacterium και Lactobacillus και μειώνουν την παραγωγή TMAO, ενός δείκτη καρδιαγγειακού κινδύνου.
Οι 2 έως 4 κουταλιές της σούπας (25 έως 50 ml) την ημέρα αντιστοιχούν στις ποσότητες των μελετών. Αυτό είναι περίπου 220 έως 440 kcal, οπότε πρέπει να μπει στον συνολικό ημερήσιο προϋπολογισμό λιπών.
Θερμοκρασία και μαγείρεμα
Έρευνες που θερμαίνουν ελαιόλαδο σε διαφορετικές θερμοκρασίες δείχνουν ότι το εξαιρετικά παρθένο παράγει λιγότερα πολικά συστατικά από πολλά άλλα φυτικά έλαια στο τηγάνισμα. Τα αντιοξειδωτικά του αυξάνουν την αντοχή του στην οξείδωση.
| Τύπος ελαιολάδου | Σημείο καπνού | Κατάλληλο για | Σημείωση |
|---|---|---|---|
| Εξαιρετικά παρθένο | 190 έως 210 °C | Σότε, τηγάνι, φούρνος (έως 200 °C) | Οι πολυφαινόλες διατηρούνται σε μεγάλο βαθμό |
| Παρθένο | 210 °C | Σότε, μέτριο μαγείρεμα | Καλή επιλογή |
| Ραφινέ / μείγμα | 220 έως 230 °C | Τηγάνισμα σε υψηλή θερμοκρασία | Χωρίς πολυφαινόλες, αλλά σταθερό στη θερμότητα |
| Πυρηνέλαιο | 238 °C | Βιομηχανικό τηγάνισμα | Δεν έχει το ίδιο υγειονομικό όφελος |
Στην καθημερινή κουζίνα, για σότε (160 έως 180 °C) και φούρνο (180 έως 200 °C), το εξαιρετικά παρθένο είναι ασφαλές. Για συνεχές βαθύ τηγάνισμα (πάνω από 190 °C) το ραφινέ είναι πιο πρακτικό.
Πώς διαλέγεις καλό ελαιόλαδο
Η Ελλάδα είναι από τις μεγαλύτερες χώρες παραγωγής ελαιολάδου στον κόσμο, αλλά στην αγορά υπάρχει σύγχυση με τις ετικέτες. Αυτά είναι τα κριτήρια που ξεχωρίζουν ένα αξιόπιστο προϊόν:
- Ετικέτα: Πρέπει να γράφει «Εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο» ή «Extra Virgin Olive Oil». Η λέξη «ελαιόλαδο» χωρίς το «παρθένο» συνήθως σημαίνει ραφινέ μείγμα.
- Ημερομηνία συγκομιδής: Ψάξε την ημερομηνία συγκομιδής και όχι μόνο την ημερομηνία λήξης. Το νέο λάδι, τους πρώτους μήνες μετά τη συγκομιδή, έχει περισσότερες πολυφαινόλες. Μην κρατάς το λάδι πάνω από 18 έως 24 μήνες.
- Σκούρο γυαλί: Το φως καταστρέφει τις πολυφαινόλες. Προτίμησε σκουρόχρωμο γυαλί ή μεταλλικό δοχείο. Το διαφανές πλαστικό και το διαφανές γυαλί είναι οι χειρότερες επιλογές.
- Άρωμα και γεύση: Το φρέσκο εξαιρετικά παρθένο έχει νότες χόρτου, ντομάτας ή αμυγδάλου. Το ελαφρύ τσούξιμο στον λαιμό δείχνει πολυφαινόλες. Αν μυρίζει βαριά ή ξεθωριασμένα, πιθανόν έχει οξειδωθεί.
- Πιστοποίηση: Αναζήτησε τη σήμανση ΠΟΠ (Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης), όπως Καλαμάτα, Σητεία ή Κολυμβάρι Χανίων, ή τη σφραγίδα του Διεθνούς Συμβουλίου Ελιάς (IOC). Η ΠΟΠ σημαίνει ότι το λάδι παράγεται σε συγκεκριμένη περιοχή με συγκεκριμένους κανόνες.
- Αποθήκευση: Τελείωσε το ανοιχτό μπουκάλι μέσα σε 6 μήνες. Φύλαξέ το σε δροσερό, σκοτεινό μέρος με το καπάκι κλειστό.
Η ποικιλία Κορωνέικη, που καλλιεργείται κυρίως στην Πελοπόννησο και την Κρήτη, είναι γνωστή για τα υψηλά επίπεδα πολυφαινολών της.
Συχνές ερωτήσεις
Το ελαιόλαδο κάνει παχύ;
Μία κουταλιά της σούπας (14 ml) ελαιολάδου έχει περίπου 120 kcal, όσο κι ένα οποιοδήποτε άλλο λάδι. Αν η συνολική ενέργεια ξεπεράσει την κατανάλωση, παίρνεις βάρος. Η αίσθηση κορεσμού και τα αντιφλεγμονώδη συστατικά βοηθούν στη διατήρηση του βάρους, όταν μπει σωστά στο πλάνο.
Πόσες κουταλιές ελαιόλαδο την ημέρα;
Οι προστατευτικές ποσότητες στις μελέτες είναι 2 έως 4 κουταλιές της σούπας (25 έως 50 ml, περίπου 220 έως 440 kcal). Μέτρησέ το μέσα στο σύνολο των λιπών σου, που πρέπει να είναι περίπου 25 έως 35% των θερμίδων. Μία κουταλιά στο πρωινό και μία στη σαλάτα είναι ένας εύκολος τρόπος να το μοιράσεις.
Είναι καλό να πίνεις ελαιόλαδο νηστικός;
Δεν υπάρχει ισχυρή απόδειξη, αλλά είναι δημοφιλής συνήθεια. Το ελαιόλαδο διεγείρει τη χοληδόχο κύστη και μπορεί να βοηθήσει την κίνηση του εντέρου το πρωί. Αν δεν έχεις ευαισθησία στο στομάχι, μπορείς να δοκιμάσεις ένα γλυκό κουταλάκι, αλλά μην περιμένεις μεγάλη διαφορά.
Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στο ελαιόλαδο και στο ηλιέλαιο;
Το ηλιέλαιο είναι πλούσιο σε ω-6 (λινελαϊκό οξύ). Το ελαιόλαδο είναι πλούσιο σε ω-9 μονοακόρεστο (ελαϊκό οξύ). Η υπερβολική αναλογία ω-6 συνδέεται με χρόνια φλεγμονή, και το ελαιόλαδο ισορροπεί καλύτερα αυτή την αναλογία. Η διαφορά στις πολυφαινόλες είναι επίσης μεγάλη: το εξαιρετικά παρθένο έχει 200 έως 800 mg/kg, ενώ το ηλιέλαιο σχεδόν καθόλου.
Μπορούν οι έγκυες και οι θηλάζουσες να χρησιμοποιούν ελαιόλαδο;
Ναι. Το ελαιόλαδο είναι βασικό στοιχείο της μεσογειακής διατροφής, που συνιστάται και στην εγκυμοσύνη. Το ελαϊκό οξύ συμβάλλει στην ανάπτυξη του εμβρυϊκού εγκεφάλου. Σε συνηθισμένες ποσότητες, 2 έως 4 κουταλιές την ημέρα, δεν υπάρχει κίνδυνος. Για εξατομικευμένες οδηγίες, συμβουλέψου τον γιατρό σου.
Αν το ελαιόλαδο πήξει στο ψυγείο, έχει χαλάσει;
Όχι. Το ελαιόλαδο θολώνει ή πήζει στο ψυγείο, και αυτό είναι φυσική ιδιότητα. Όταν επιστρέψει σε θερμοκρασία δωματίου, γίνεται ξανά υγρό. Δεν είναι δείκτης ποιότητας.
Κάντε την καταμέτρηση θερμίδων απλή
Φωτογραφίστε το φαγητό σας και η τεχνητή νοημοσύνη της Kalorita εκτιμά τις θερμίδες και τα θρεπτικά συστατικά του σε δευτερόλεπτα.
Κατεβάστε δωρεάν