← Πίσω στο ιστολόγιο Βότανα και μπαχαρικά

Σαφράνι: τα οφέλη, τι δείχνουν οι μελέτες και πώς το χρησιμοποιείτε

📅 ⏱️ 7 λεπτά ανάγνωσης ✏️ Συντάκτης διατροφής της Kalorita

Το σαφράνι (Crocus sativus L.) είναι το πιο ακριβό μπαχαρικό στον κόσμο ανά γραμμάριο. Ένα γραμμάριο περιέχει περίπου 150 έως 170 στίγματα λουλουδιών, και όλα μαζεύονται με το χέρι. Στην Ελλάδα καλλιεργείται κυρίως στην Κοζάνη, όπου ο κρόκος έχει προστατευόμενη ονομασία προέλευσης, και χρησιμοποιείται σε ρύζι και γλυκά. Αυτό που το κάνει ξεχωριστό είναι ο όγκος των κλινικών μελετών της τελευταίας δεκαετίας: μελέτες σε ανθρώπους για ήπια έως μέτρια κατάθλιψη, συμπτώματα προεμμηνορροϊκού συνδρόμου και εκφυλισμό της ωχράς κηλίδας έφτασαν σε επίπεδο τυχαιοποιημένων ελεγχόμενων δοκιμών, κάτι που λίγα φυτικά προϊόντα πετυχαίνουν.

Μην απλώς το διαβάζετε, καταγράψτε τοΦωτογραφίστε το γεύμα σας και η Kalorita καταγράφει θερμίδες και θρεπτικά συστατικά σε δευτερόλεπτα. 3 ημέρες δωρεάν.→

Τα δραστικά συστατικά του σαφρανιού

Τα βιολογικά αποτελέσματα του σαφρανιού οφείλονται κυρίως στις παρακάτω ενώσεις:

ΈνωσηΤι είναιΤι μελετάταιΕπίπεδο τεκμηρίωσης
Κροκίνη και κροκετίνηΚαροτενοειδές γλυκοζίτη (δίνει το κίτρινο χρώμα)Αντικαταθλιπτική δράση, νευροπροστασία, προστασία του αμφιβληστροειδούςΜέτρια έως καλή (υπάρχουν τυχαιοποιημένες μελέτες σε ανθρώπους)
ΣαφρανάληΠτητική αλδεΰδη (υπεύθυνη για το άρωμα)Ήπια καταπραϋντική δράση, αντισπασμωδικήΧαμηλή έως μέτρια (μελέτες σε ζώα και μικρές μελέτες σε ανθρώπους)
ΠικροκροκίνηΓλυκοζίτης υπεύθυνος για την πικρή γεύσηΑντικαταθλιπτική δράση, πρόδρομος της κροκίνηςΧαμηλή (in vitro)
Καροτενοειδή (β-καροτένιο, λυκοπένιο)Ελάσσονα συστατικάΓενική αντιοξειδωτική δράσηΧαμηλή (οι ποσότητες είναι μικρές)
Φλαβονοειδή (καμφερόλη, κερκετίνη)Υψηλότερα στον κάλυκα και στα πέταλαΑντιφλεγμονώδης και αντιοξειδωτική δράσηΧαμηλή

Τα περισσότερα αποτελέσματα του σαφρανιού προέρχονται από την κροκίνη και την κροκετίνη. Είναι λιποδιαλυτές, αλλά η γλυκοζιτική μορφή (κροκίνη) διαλύεται εν μέρει και στο νερό, γι' αυτό η απορρόφηση είναι εφικτή τόσο σε ζεστό ρόφημα όσο και σε λιπαρά φαγητά.

Τι έχει αποδειχθεί στις κλινικές μελέτες

Το σαφράνι είναι ένα από τα φυτικά συμπληρώματα με τις ισχυρότερες ενδείξεις σε ανθρώπους. Οι μετα-αναλύσεις έως το 2023 δίνουν ευρήματα ιδιαίτερα για τα εξής:

Στην κουζίνα: σωστή χρήση και πώς να αναγνωρίσετε το γνήσιο

Η υψηλή τιμή του σαφρανιού κάνει τα νοθευμένα προϊόντα συχνά. Για να διαλέξετε καλό σαφράνι και να το χρησιμοποιήσετε σωστά:

Ποσότητα σαφρανιούΚροκίνη (εκτίμηση)Κατάλληλη χρήση
0,1 g (μικρή πρέζα)Περίπου 2 έως 3 mg κροκίνης2 έως 4 μερίδες ρύζι ή γλυκό (μαγειρική)
0,3 gΠερίπου 6 έως 9 mg κροκίνης6 έως 8 μερίδες φαγητό ή πλούσιο τσάι
30 mg τυποποιημένο εκχύλισμαΠερίπου 5 έως 8 mg (ρυθμισμένο)Θεραπευτική δόση των κλινικών μελετών
Πάνω από 5 g (μία δόση)Πολύ υψηλήΤοξικό, να αποφεύγεται

Ποιοι πρέπει να προσέχουν

Οι ποσότητες μαγειρικής είναι πολύ ασφαλείς. Σε δόσεις συμπληρωμάτων (30 mg ή περισσότερο την ημέρα τυποποιημένου εκχυλίσματος) ισχύουν ορισμένες ειδικές περιπτώσεις:

Συχνές ερωτήσεις

Το σαφράνι μπορεί να αντικαταστήσει τα φάρμακα για την κατάθλιψη;

Όχι. Υπάρχουν τυχαιοποιημένες μελέτες που δείχνουν κλινικό αποτέλεσμα του σαφρανιού στην ήπια έως μέτρια κατάθλιψη, αλλά δεν περιλαμβάνουν τη βαριά κατάθλιψη, την κατάθλιψη με ψυχωτικά στοιχεία ή τον κίνδυνο αυτοκτονίας. Όποιος έχει καλή ρύθμιση με αντικαταθλιπτικό δεν πρέπει να το διακόψει για να πάρει σαφράνι. Είναι μόνο υποστηρικτική επιλογή για ήπια συμπτώματα, υπό την καθοδήγηση γιατρού.

Πώς φτιάχνεται τσάι σαφρανιού;

Σε ένα φλιτζάνι (200 ml) ζεστό νερό (80 έως 90 °C) βάλτε 3 έως 5 νήματα σαφρανιού. Σκεπάστε και αφήστε 10 έως 15 λεπτά. Όταν πάρει βαθύ κίτρινο χρώμα, σουρώστε ή αφήστε τα νήματα μέσα. Μπορείτε να προσθέσετε μέλι ή λεμόνι. Ένα φλιτζάνι αυτού του τσαγιού έχει περίπου 1 έως 3 mg κροκίνης, πολύ λιγότερο από τη δόση των 30 mg των κλινικών μελετών. Είναι ένα αρωματικό ρόφημα.

Το σαφράνι κάνει αδυνάτισμα;

Δεν έχει άμεσο μηχανισμό απώλειας βάρους. Μικρές μελέτες έδειξαν ότι μπορεί να μειώσει ελαφρά την όρεξη και τη συχνότητα των σνακ (Gout και συν., 2010, n=60). Η επίδραση είναι μετριοπαθής και αυτές οι μελέτες δεν έχουν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα. Το σαφράνι δεν είναι φάρμακο για αδυνάτισμα.

Πόσα νήματα σαφρανιού μπορώ να καταναλώσω την ημέρα;

Για μαγειρική, 3 έως 5 νήματα (περίπου 0,03 έως 0,05 g) σε μια μερίδα φαγητού είναι ασφαλή και αρκετά. Για τσάι ή συμπλήρωμα, η θεραπευτική δόση στη βιβλιογραφία είναι συνήθως 30 mg την ημέρα τυποποιημένου εκχυλίσματος, που αντιστοιχεί σε περίπου 0,5 έως 1 g ολόκληρων νημάτων. Το να πίνετε καθημερινά τέτοια ποσότητα νημάτων είναι ακριβό και περιττό· προτιμήστε τυποποιημένο σκεύασμα.

Πώς ξεχωρίζω το γνήσιο σαφράνι από τα ψεύτικα;

Η πιο αξιόπιστη δοκιμή: βάλτε μερικά νήματα σε κρύο νερό. Το γνήσιο βάφει αργά σε κίτρινο-πορτοκαλί χρώμα, ενώ το ψεύτικο (βαμμένο καλαμπόκι ή άλλα φυτά) βάφει αμέσως κόκκινο-πορτοκαλί. Το γνήσιο στίγμα έχει στο άκρο ένα στόμιο σε σχήμα στόματος, ενώ τα ψεύτικα τελειώνουν ίσια. Και η τιμή είναι σημαντική ένδειξη: το αυθεντικό σαφράνι, όπως το κοζανίτικο, είναι πολύ ακριβό ανά γραμμάριο.

Σε ποια φαγητά χρησιμοποιείται το σαφράνι;

Στην ελληνική κουζίνα το σαφράνι χρησιμοποιείται κυρίως σε ρύζι και γλυκά, ενώ διεθνώς είναι γνωστό από την ισπανική paella, το ιταλικό ριζότο Μιλανέζε και το περσικό ρύζι ταχντίγκ. Για να δώσετε χρώμα και άρωμα σε ζωμούς, σούπες και γλυκά αρκεί μια μικρή ποσότητα (0,1 έως 0,5 g)· περισσότερο δίνει πικρή γεύση.

Κάντε την καταμέτρηση θερμίδων απλή

Φωτογραφίστε το φαγητό σας και η τεχνητή νοημοσύνη της Kalorita εκτιμά τις θερμίδες και τα θρεπτικά συστατικά του σε δευτερόλεπτα.

Κατεβάστε δωρεάν