Rode bieten voedingswaarde: calorieën, nitraat en gezondheidsvoordelen
Rode bieten zijn in Nederland en België een vaste waarde, van de bietensalade op de borrelplank tot de Russische bietensoep borsjt. 100 g rauwe biet bevat maar ongeveer 43 kcal. Wat de biet bijzonder maakt, zijn de betalaïnen, de paars-rode pigmenten met een sterke antioxidatieve werking, en het anorganische nitraat. Onderzoek laat zien dat nitraat de bloeddruk kan verlagen en de sportprestaties kan verbeteren. Laag in calorieën en rijk aan voedingsstoffen: de biet past goed bij een bewuste eetstijl en bij een actieve levensstijl.
Lees het niet alleen, houd het bijMaak een foto van je maaltijd en Kalorita registreert calorieën en macro's in enkele seconden. 3 dagen gratis.→Calorieën en voedingswaarden van bieten
De bereidingswijze verandert de voedingswaarde van de biet. Gekookte biet heeft een iets hogere glykemische index dan rauwe, en bij ingelegde bieten is het natrium de grootste verandering:
| Product | Portie | Calorieën | Koolhydraten | Suiker | Vezels | Eiwit |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Rauwe biet | 100 g | 43 kcal | 10 g | 7 g | 2,8 g | 1,6 g |
| Gekookte biet | 100 g | 44 kcal | 10 g | 7 g | 2,0 g | 1,7 g |
| Ingelegde biet (in pekel) | 100 g | 36 kcal | 8 g | 7 g | 1,7 g | 0,9 g |
| Bietensap | 200 ml | 70 kcal | 16 g | 13 g | 0 g | 2,4 g |
| Bietenchips (gebakken) | 30 g | 95 kcal | 19 g | 6 g | 2,0 g | 1,0 g |
| Zuur ingelegde biet (azijn) | 60 g (2 plakjes) | 25 kcal | 6 g | 5 g | 0,8 g | 0,5 g |
Bietensap bevat per volume meer nitraat dan vaste biet, daarom gebruiken sportstudies meestal het sap. Zuur ingelegde bieten zijn een calorie-arm alternatief, al bevatten ze door het azijnbad geen probiotica.
Vitamines, mineralen en antioxidanten
Opvallende voedingsstoffen in de biet zijn foliumzuur, mangaan, kalium en vitamine C. Uniek zijn de betalaïnen. Die verschillen chemisch volledig van synthetische carotenoïden:
| Voedingsstof | Hoeveelheid (100 g rauw) | % van de ADH | Belangrijkste functie |
|---|---|---|---|
| Foliumzuur (B9) | 109 mcg | 27% | DNA-aanmaak, zwangerschap, celdeling |
| Mangaan | 0,33 mg | 14% | Botopbouw, activatie van enzymen |
| Kalium | 325 mg | 7% | Bloeddrukregulatie, spierwerking |
| Vitamine C | 4,9 mg | 5% | Antioxidant, afweer, collageen |
| Magnesium | 23 mg | 5% | Energiestofwisseling, zenuwstelsel |
| IJzer | 0,8 mg | 4% | Zuurstoftransport (plantaardig ijzer) |
| Betalaïne (betanine) | ongeveer 65 tot 100 mg | geen ADH-richtlijn | Sterke antioxidant, ontstekingsremmend |
Betalaïnen (rode betacyanines en gele betaxanthines) remmen in celstudies de groei van kankercellen en verminderen oxidatieve stress. Koken breekt deze stoffen deels af. Rauw of kort gekookte biet is dus het beste voor de betalaïnen.
Nitraat en sportprestaties
Biet is een van de rijkste groenten aan anorganisch nitraat (NO₃⁻). In het lichaam wordt nitraat omgezet in stikstofmonoxide (NO). Dat verwijdt bloedvaten en maakt het zuurstofgebruik van de spieren efficiënter:
| Bron | Nitraatgehalte (mg per 100 g) | Vergelijking |
|---|---|---|
| Rode biet (rauw) | 110 tot 250 mg | Hoog |
| Rucola | 180 tot 250 mg | Hoog |
| Spinazie | 65 tot 200 mg | Gemiddeld tot hoog |
| Sla | 30 tot 100 mg | Gemiddeld |
| Wortel | 10 tot 50 mg | Laag |
| Tomaat | 5 tot 30 mg | Zeer laag |
- Duursporten: Een meta-analyse uit 2023 (12 gerandomiseerde studies, n=182) vond dat bietensapsuppletie het VO₂max gemiddeld met 1,5 tot 2% verhoogde en de inspanningseconomie verbeterde.
- Intensieve training: Neem 500 ml bietensap 2 tot 3 uur voor de training. Een geconcentreerde vorm (ongeveer 70 tot 140 mg NO₃⁻ per 70 ml) werkt ook.
- Bloeddruk: Bij mensen met een hoge bloeddruk die vier tot vijf dagen per week bietensap drinken, daalde de systolische bloeddruk gemiddeld met 4 tot 10 mmHg.
- Let op: Het effect van nitraat hangt af van de darmmicrobiota. Bij sommige mensen is de reactie zwakker. Antibiotica verstoren de omzetting van nitraat.
Antiseptische mondspoeling en sommige tandpasta's doden de bacteriën op de tong die nitraat omzetten in nitriet. Daardoor kan het sportvoordeel van biet kleiner worden. Spoel dus niet met antiseptische mondspoeling vlak voor de training als je bietensap gebruikt voor je prestatie.
Bieten op het bord: recepten en porties
In de Nederlandse en Vlaamse keuken is biet vooral bekend als ingelegde biet en in salades. Enkele ideeën met porties:
- Bietensalade met yoghurt en knoflook: gekookte, geraspte biet met knoflook, yoghurt en olijfolie. Ongeveer 90 kcal per portie. De combinatie van de culturen in yoghurt en het nitraat uit de biet is waardevol.
- Zuur ingelegde biet: azijn, zout en water. Klaar in 3 tot 5 dagen. 60 g (2 tot 3 plakjes) is ongeveer 25 kcal. Minder probiotica dan zuurkool, maar wel vezels en betalaïnen.
- Russische bietensoep (borsjt): met tomaat, ui, wortel en biet. Een volledige portie is ongeveer 100 tot 150 kcal.
- Verse bietensmoothie: 1 kleine biet, appel, citroen en gember. Ongeveer 100 tot 120 kcal. Een praktische manier om 's ochtends nitraat binnen te krijgen.
- Portie: 100 tot 150 g gekookte biet of 200 ml bietensap per dag is voldoende. Te veel kan urine en ontlasting rood kleuren (beturie). Dat is onschadelijk, maar verrassend.
Veelgestelde vragen
Waarom kleurt bietensap mijn urine rood?
De betanine-pigmenten in biet kunnen bij sommige mensen urine en ontlasting roze tot rood kleuren. Dat heet beturie. Het is onschadelijk en tijdelijk. Betanine wordt niet altijd volledig opgenomen, en in het zure milieu van de maag breekt het af. Daarom merken sommige mensen niets. Verwar het niet met bloed in de urine: verschijnt de kleur na het eten van biet, dan is er geen reden tot zorg.
Mogen mensen met diabetes bieten eten?
Gekookte biet heeft een glykemische index van ongeveer 64, middelhoog. Bij een kleine portie is de glykemische lading echter laag: 100 g gekookte biet heeft een GL van ongeveer 5 tot 6. Combineer biet met andere voedingsmiddelen, dan blijft het effect op de bloedsuiker beperkt. Mensen met diabetes kunnen hun eigen reactie het best volgen door hun bloedsuiker te meten.
Helpt bietensap bij een hoge bloeddruk?
Ja. De anorganische nitraat in bietensap wordt omgezet in stikstofmonoxide, dat bloedvaten verwijdt. Klinische studies vonden dat 200 tot 500 ml bietensap de systolische bloeddruk binnen 2 tot 6 uur gemiddeld met 4 tot 10 mmHg kan verlagen. Het vervangt geen bloeddrukmedicatie, maar is een aanvulling.
Rauw of gekookt: wat is gezonder?
Beide hebben voordelen. Rauwe biet bevat meer betalaïnen, nitraat en vitamine C. Gekookte biet is makkelijker verteerbaar, en door het koken gaat ongeveer 25% van het nitraat verloren. Het kookwater drinken beperkt het verlies van betalaïnen. Kortom: variëren is het beste. Rauw voor de salade, gekookt voor warme gerechten.
Helpt biet bij afvallen?
100 g rauwe biet bevat maar 43 kcal. Het hoge water- en vezelgehalte geeft een vol gevoel. Door de lage energiedichtheid past biet goed in een afslankplan. Op zichzelf verbrandt biet geen vet. Het effect hangt af van de totale calorieënbalans en van een actieve levensstijl.
Mag je bieten eten als je zwanger bent?
Ja. Biet is een waardevolle bron van foliumzuur (100 g levert 27% van de ADH). Foliumzuur is cruciaal voor de preventie van neurale buisdefecten. Gekookte biet heeft de voorkeur. Rauwe biet moet om voedselveiligheidsredenen goed worden gewassen. Te veel bietensap kan een hoge nitraatinname opleveren, dus matig is het devies.
Calorieën bijhouden, simpel gemaakt
Maak een foto van je eten en de AI van Kalorita schat de calorieën en macro's in enkele seconden.
Gratis downloaden