← Wróć do bloga Wartości odżywcze

Buraki: kalorie, wartości odżywcze i azotany dla sportowców

📅 ⏱️ 7 min czytania ✏️ Redaktor żywieniowy Kalorita

Buraki są w polskiej kuchni wszędzie: w barszczu czerwonym, ćwikle, sałatce z czosnkiem i jogurtem oraz w kiszonkach. 100 g surowego buraka ma zaledwie około 43 kcal. Ich wartość tkwi jednak w betalainach, czerwonych barwnikach o działaniu przeciwutleniającym, oraz w azotanach nieorganicznych, które w badaniach wspierają obniżanie ciśnienia i wydolność podczas wysiłku. Buraki są niskokaloryczne i wszechstronne, więc dobrze pasują do odchudzania i aktywnego trybu życia.

Nie tylko czytaj, zacznij śledzićZrób zdjęcie posiłku, a Kalorita policzy kalorie i makroskładniki w kilka sekund. 3 dni za darmo.→

Kalorie i wartości odżywcze buraków

Sposób przygotowania zmienia skład. Gotowany burak ma nieco wyższy indeks glikemiczny niż surowy, a przy konserwach największa różnica dotyczy soli:

ProduktPorcjaKalorieWęglowodanyCukryBłonnikBiałko
Burak surowy100 g43 kcal10 g7 g2,8 g1,6 g
Burak gotowany100 g44 kcal10 g7 g2,0 g1,7 g
Buraki konserwowe (w zalewie)100 g36 kcal8 g7 g1,7 g0,9 g
Sok z buraków200 ml70 kcal16 g13 g0 g2,4 g
Pieczone chipsy z buraka30 g95 kcal19 g6 g2,0 g1,0 g
Buraczki marynowane w occie60 g (2 plasterki)25 kcal6 g5 g0,8 g0,5 g

Sok z buraków jest bardziej skoncentrowany w azotany niż same buraki, dlatego w badaniach nad wysiłkiem używa się zwykle właśnie jego. Buraki kiszone, w przeciwieństwie do marynowanych w occie, zawierają bakterie kwasu mlekowego.

Witaminy, minerały i betalainy

Buraki wyróżniają się folianami, manganem, potasem i witaminą C. Najbardziej charakterystyczne są betalainy, barwniki zupełnie inne niż karotenoidy:

SkładnikIlość (100 g surowego)% dziennej wartościDziałanie
Foliany (B9)109 µg27%synteza DNA, ciąża, podział komórek
Mangan0,33 mg14%budowa kości, aktywacja enzymów
Potas325 mg7%regulacja ciśnienia, praca mięśni
Witamina C4,9 mg5%przeciwutleniacz, odporność, kolagen
Magnez23 mg5%metabolizm energii, układ nerwowy
Żelazo0,8 mg4%transport tlenu (żelazo roślinne)
Betalainy (betanina)kilkadziesiąt mgbrak wartości referencyjnejsilny przeciwutleniacz, działanie przeciwzapalne

Betalainy, czyli czerwone betacyjaniny i żółte betaksantyny, w badaniach na hodowlach komórkowych hamowały wzrost komórek nowotworowych i zmniejszały stres oksydacyjny. Pieczenie częściowo je niszczy, więc buraki surowe albo lekko gotowane zachowują ich najwięcej.

Azotany i wysiłek

Buraki zawierają dużo azotanów nieorganicznych. Organizm zamienia je w tlenek azotu, który rozszerza naczynia krwionośne i poprawia wykorzystanie tlenu przez mięśnie:

ŹródłoAzotany (mg na 100 g)Porównanie
Burak surowy110 do 250 mgwysoka
Rukola180 do 250 mgwysoka
Szpinak65 do 200 mgśrednio wysoka
Sałata30 do 100 mgśrednia
Marchew10 do 50 mgniska
Pomidor5 do 30 mgbardzo niska

Płukanki antyseptyczne i pasty do zębów z silnym działaniem zabijają bakterie w jamie ustnej, które przekształcają azotany. Przed treningiem z sokiem z buraków lepiej ich nie używać.

Buraki w polskiej kuchni: przepisy i porcje

Buraki są w polskiej kuchni od dawna: w zupach, sałatkach, kiszonkach i na zimno z chrzanem:

Najczęściej zadawane pytania

Dlaczego mocz jest czerwony po burakach?

Barwnik betanina może zabarwiać mocz i kał na różowo lub czerwono. Zjawisko nazywa się beturią, jest nieszkodliwe i przejściowe. Nie każdy je odczuwa, bo zależy od kwasowości żołądka i jelit. Krew w moczu wygląda inaczej i wymaga konsultacji lekarskiej.

Czy osoba z cukrzycą może jeść buraki?

Gotowany burak ma indeks glikemiczny około 64, czyli średnio wysoki. Przy niewielkiej porcji (100 g gotowanego buraka to ładunek glikemiczny około 5 do 6) wpływ na cukier jest ograniczony. Osoby z cukrzycą powinny jednak kontrolować poziom glukozy i obserwować własną reakcję, najlepiej w połączeniu z innymi produktami.

Czy sok z buraków obniża ciśnienie?

Tak. Azotany z buraków zamieniają się w tlenek azotu, który rozszerza naczynia krwionośne. W badaniach 200 do 500 ml soku obniżało skurczowe ciśnienie krwi o około 4 do 10 mmHg w ciągu 2 do 6 godzin. Nie zastępuje leków na nadciśnienie i można go traktować wyłącznie jako uzupełnienie.

Surowe czy gotowane buraki: które są lepsze?

Każde mają zalety. Surowe zawierają więcej betalain, azotanów i witaminy C. Gotowane łatwiej się trawią, a przy gotowaniu zawartość azotanów spada o około 25%. Wodę po gotowaniu można wypić, bo zawiera część betalain. Najlepiej łączyć: surowe do sałatek, gotowane do zup i past.

Czy buraki pomagają schudnąć?

100 g surowego buraka to tylko 43 kcal. Dużo wody i błonnika daje sytość. Burak nie spala tłuszczu sam z siebie, ale dobrze pasuje do diety z deficytem kalorycznym i aktywnego trybu życia.

Czy buraki w ciąży są bezpieczne?

Tak. Buraki są dobrym źródłem folianów, czyli kwasu foliowego, ważnego w zapobieganiu wadom cewy nerwowej. 100 g surowego buraka pokrywa 27% dziennego zapotrzebowania. Gotowane buraki są łatwiejsze do trawienia. Nadmiar soku z buraków zwiększa ilość azotanów, dlatego warto pić go w umiarkowanych ilościach.

Prosty sposób na liczenie kalorii

Zrób zdjęcie jedzenia, a sztuczna inteligencja Kalorita oszacuje jego kalorie i makroskładniki w kilka sekund.

Pobierz za darmo