Borówki: kalorie, wartości odżywcze i działanie na zdrowie
Borówki amerykańskie (blueberry) zawierają zaledwie 57 kcal w 100 g, a pod względem zawartości przeciwutleniaczy należą do najbogatszych owoców. Ich granatowy kolor pochodzi od antocyjanów, które wspierają mózg, serce i gospodarkę cukrową. Blisko spokrewnione z nimi polskie jagody leśne (czernica) mają podobny profil antocyjanów, a mrożone borówki dostępne są w sklepach przez cały rok.
Nie tylko czytaj, zacznij śledzićZrób zdjęcie posiłku, a Kalorita policzy kalorie i makroskładniki w kilka sekund. 3 dni za darmo.→Wartości odżywcze borówek
Poniżej średnie wartości na 100 g świeżych borówek amerykańskich (dane USDA FoodData Central):
| Składnik | Ilość (100 g) | % RWS |
|---|---|---|
| Kalorie | 57 kcal | brak |
| Węglowodany | 14,5 g | 5% |
| Cukry | 9,9 g | brak |
| Błonnik | 2,4 g | 9% |
| Białko | 0,7 g | 1% |
| Tłuszcz | 0,3 g | brak |
| Witamina C | 9,7 mg | 11% |
| Witamina K | 19,3 µg | 16% |
| Mangan | 0,34 mg | 17% |
| Witamina B6 | 0,05 mg | 3% |
Porcja szklanki borówek (150 g) to około 85 kcal, 3,6 g błonnika i 15 mg witaminy C. Tłuszczu jest praktycznie tyle co nic.
Antocyjany: związki, które wyróżniają borówki
Granatowy kolor borówek pochodzi od antocyjanów, czyli flawonoidów. W 100 g świeżych borówek jest średnio 163 mg antocyjanów, czyli więcej niż w truskawkach (20 mg), wiśniach (82 mg) czy czerwonych winogronach (100 mg). Antocyjany neutralizują wolne rodniki, ograniczają utlenianie cholesterolu LDL i wspierają ściany naczyń krwionośnych.
| Owoc | Antocyjany (mg/100 g) | Wartość ORAC (µmol TE/100 g) |
|---|---|---|
| Borówka amerykańska | 163 | 4669 |
| Jeżyna | 138 | 5905 |
| Wiśnia | 120 | 3365 |
| Malina | 39 | 4882 |
| Truskawka | 20 | 3577 |
| Żurawina | 86 | 9090 |
| Jabłko czerwone (ze skórką) | 22 | 2828 |
Żurawina ma w tym zestawieniu najwyższą wartość ORAC, ale borówki wypadają bardzo dobrze, jeśli liczyć jednocześnie zawartość antocyjanów i ogólną moc przeciwutleniającą owoców, które jemy na co dzień.
Mózg i funkcje poznawcze
Duża część badań nad borówkami dotyczy mózgu. Regularne jedzenie borówek w dłuższym okresie może spowalniać pogarszanie funkcji poznawczych związane z wiekiem:
- Pamięć: u starszych osób, które przez 12 tygodni jadły dziennie 30 g liofilizowanego proszku z borówek, zapamiętywanie słów poprawiło się o 16%.
- Uwaga: u dzieci w wieku szkolnym zaobserwowano wyraźną poprawę uwagi i funkcji wykonawczych w testach wykonanych 2 godziny po zjedzeniu borówek.
- Mechanizm: antocyjany przenikają przez barierę krew-mózg, wspierają powstawanie nowych neuronów w hipokampie i obniżają markery stanu zapalnego, na przykład IL-6.
- Alzheimer: w badaniach na zwierzętach zmniejszały odkładanie się płytek beta-amyloidu. Badania na ludziach trwają.
Serce, ciśnienie i metabolizm
Amerykańskie Towarzystwo Kardiologiczne (AHA) zaleca jedzenie co najmniej trzech porcji owoców bogatych we flawonoidy tygodniowo, co wiąże się z mniejszym ryzykiem chorób serca. W przypadku borówek:
- Utlenianie LDL: sześciotygodniowe spożywanie borówek zmniejszyło utlenianie cholesterolu LDL o 38%.
- Ciśnienie krwi: u osób z nadciśnieniem ośmiotygodniowe badanie wykazało spadek skurczowego ciśnienia średnio o 5 do 6 mmHg.
- Insulinowrażliwość: u osób z otyłością codzienne borówki zwiększyły wrażliwość na insulinę i złagodziły skok glukozy po posiłku.
- Indeks glikemiczny (IG): borówki mają IG 53, czyli wartość średnią. Dla porcji 150 g ładunek glikemiczny (ŁG) wynosi 6, czyli kategoria niska.
W metaanalizach u osób z cukrzycą typu 2 dzienna porcja 150 g borówek wiązała się z poprawą regulacji poziomu cukru.
Najczęściej zadawane pytania
Ile kalorii mają borówki?
100 g świeżych borówek to 57 kcal, a szklanka (150 g) to około 85 kcal. Suszone borówki w 100 g mają około 325 kcal, są więc znacznie bardziej kaloryczne, dlatego warto pilnować porcji.
Czy mrożone borówki są równie zdrowe jak świeże?
W dużej mierze tak. Mrożenie obniża zawartość antocyjanów o około 5 do 10%, ale zamrażanie dobrze zachowuje witaminę C i błonnik. Niektóre badania pokazują, że przyswajalność przeciwutleniaczy z mrożonych borówek jest prawie taka sama jak ze świeżych.
Ile borówek dziennie jeść?
W badaniach korzystne efekty pojawiały się przy 100 do 200 g dziennie, czyli od pół do jednej szklanki. Więcej nie szkodzi, ale przy dużych porcjach liczą się cukry i kalorie.
Czy osoby z cukrzycą mogą jeść borówki?
Tak, w umiarkowanych ilościach. IG 53 i ŁG 6 dla porcji 150 g to wartości średnie lub niskie. Metaanalizy wskazują, że regularne jedzenie borówek może obniżać HbA1c. Zwykle bezpieczna jest porcja 150 do 200 g dziennie, ale warto kontrolować własny poziom glukozy.
Gdzie kupić borówki w Polsce?
Świeże borówki amerykańskie najczęściej są w sklepach od czerwca do sierpnia, a poza sezonem pochodzą z importu. Mrożone dostępne są przez cały rok w dziale z mrożonkami, a suszone w sklepach z bakaliami.
Z czym jeść borówki?
Z jogurtem naturalnym lub kefirem, to połączenie smaku i wartości odżywczych. Posypane na płatki owsiane wydłużają uczucie sytości. Żelazo roślinne lepiej wchłania się w obecności witaminy C, więc dobrze łączyć strączki z owocami i warzywami.
Prosty sposób na liczenie kalorii
Zrób zdjęcie jedzenia, a sztuczna inteligencja Kalorita oszacuje jego kalorie i makroskładniki w kilka sekund.
Pobierz za darmo