← Wróć do bloga Warzywa

Grzyby: wartość odżywcza pieczarek, boczniaków i borowików

📅 ⏱️ 7 min czytania ✏️ Redaktor żywieniowy Kalorita

Grzyby nie są ani warzywem, ani owocem. To grzyby, ale w kuchni traktuje się je jak warzywa i mają typowe dla warzyw zalety: mało kalorii, dużo błonnika i sporo składników mineralnych oraz witamin. 100 g surowych pieczarek ma tylko 22 kcal, a zarazem pokrywa 25% dziennego zapotrzebowania na witaminę B2, 24% na miedź i 17% na selen. Grzyby mają też rzadką wśród roślin cechę: pod wpływem promieni UV wytwarzają witaminę D.

Nie tylko czytaj, zacznij śledzićZrób zdjęcie posiłku, a Kalorita policzy kalorie i makroskładniki w kilka sekund. 3 dni za darmo.→

Wartości odżywcze pieczarek (100 g)

Dane na podstawie USDA FoodData Central dla surowych i smażonych pieczarek (Agaricus bisporus):

SkładnikSurowe (100 g)Smażone (100 g)Uwaga
Energia22 kcal29 kcalJedne z najmniej kalorycznych warzyw
Białko3,1 g3,6 gProfil aminokwasów zbliżony do białka zwierzęcego
Węglowodany3,3 g4,4 gNiski indeks glikemiczny (około 15)
Błonnik1,0 g0,9 gZawiera beta-glukany i chitynę
Tłuszcz0,3 g0,5 gBardzo mało
B2 (ryboflawina)0,40 mg (25% RWS)0,32 mgKluczowa dla metabolizmu energetycznego
B3 (niacyna)3,6 mg (23% RWS)3,1 mgSynteza NAD+
B5 (kwas pantotenowy)1,5 mg (30% RWS)1,2 mgSynteza hormonów i koenzymu A
Miedź0,22 mg (24% RWS)0,19 mgWspółpracuje z metabolizmem żelaza
Selen9,3 µg (17% RWS)8,9 µgSilny minerał przeciwutleniający
Potas318 mg (9% RWS)270 mgPraca mięśni i serca
Fosfor86 mg (12% RWS)75 mgKości i błony komórkowe

Pieczarki należą do najlepszych źródeł witamin B wśród warzyw. Zwłaszcza B2 i B5 jest w nich więcej niż w wielu zbożach i strączkach.

Porównanie grzybów: od pieczarki po borowika

Wartości dla 100 g surowych grzybów, zależnie od gatunku:

GatunekKalorieBiałkoNajważniejszy składnikDostępność w Polsce
Pieczarka (uprawna)22 kcal3,1 gB2, B5, miedźW każdym sklepie
Portobello (dojrzała pieczarka)22 kcal2,1 gB3, fosfor, potasW większych sklepach
Shiitake (Lentinula edodes)34 kcal2,2 gEritadenina, lentinan (beta-glukan)W sklepach ze zdrową żywnością
Boczniak (Pleurotus)33 kcal3,3 gBeta-glukan, niacynaNa targach i w sklepach z warzywami
Borowik szlachetny (suszony)286 kcal28 gBiałko, żelazo, cynk (w postaci suszonej)Suszone w sklepach spożywczych

Shiitake to jedyny gatunek, o którym wiadomo, że eritadenina obniża LDL. Regularne jedzenie grzybów (co najmniej 3 porcje tygodniowo) może dać małe, ale mierzalne korzyści dla serca.

Witamina D i UV: wyjątkowa cecha grzybów

Rośliny zwykle nie wytwarzają witaminy D. Grzyby zawierają ergosterol, który pod wpływem słońca lub promieni UV zamienia się w witaminę D2 (ergokalcyferol).

Straty składników i zdrowe przygotowanie

Wskazówka: zamiast płukać grzyby pod wodą, lepiej przetrzeć je wilgotną szmatką. Gąbczasta struktura wchłania wodę, a na patelni się ona wyparowuje. Sól dodawaj dopiero na końcu, wtedy grzyby zachowują jędrność.

MetodaStrata witamin BPraktyczna uwaga
Surowe (sałatka)BrakMała ilość chityny, może być trudniejsza do strawienia
Smażone na oleju rzepakowym (5 do 7 min)10 do 15%Najpopularniejszy i najsmaczniejszy sposób; używaj mało tłuszczu
Grillowane lub pieczone (180°C, 15 do 20 min)15 do 20%Mniej wody, intensywniejszy smak; powstaje skórka
Gotowane na parze (5 min)5 do 10%Najlepiej zachowuje wartości odżywcze
Gotowane w wodzie25 do 35%Witaminy rozpuszczalne w wodzie giną; wykorzystaj wywar w zupie

Najczęściej zadawane pytania

Czy grzyby pomagają schudnąć?

100 g pieczarek to tylko 22 kcal, a błonnik (beta-glukan i chityna) daje uczucie sytości. Wysoka zawartość wody (około 92 procent) zwiększa objętość posiłku, a dostarcza niewiele kalorii. Grzyby podsmażone na oleju rzepakowym potrafią być bardzo sycące. Nie spalają tłuszczu same z siebie, ale są dobrym, niskokalorycznym składnikiem diety z deficytem kalorycznym.

Czy grzyby są dobrym źródłem białka?

Tak, pieczarki mają około 3 g białka na 100 g, co przewyższa wiele warzyw. Zawierają też lizynę, leucynę i treoninę. Nie wystarczą jednak jako jedyne źródło białka. Osoby na diecie wegańskiej lub wegetariańskiej powinny łączyć je ze strączkami i zbożami.

Czy można jeść surowe grzyby?

Pieczarki można jeść na surowo. Kto chce ograniczyć ekspozycję na agarytynę, może je podgrzać (obróbka cieplna w dużej mierze ją rozkłada, a u ludzi nie stwierdzono udowodnionego ryzyka). Shiitake, boczniaki i podobne egzotyczne gatunki lepiej jeść gotowane, bo na surowo słabo się trawią. Grzyby leśne zbieraj tylko te, które dobrze znasz. Wątpliwe okazy sprawdź u grzyboznawcy, bo w Polsce sprzedaż grzybów dziko rosnących wymaga kontroli przez uprawnionego grzyboznawcę.

Czy grzyby są odpowiednie dla osób z cukrzycą?

Pieczarki mają niski indeks glikemiczny (około 15) i są wolno trawione. Są badania sugerujące, że shiitake może lekko poprawiać poziom glukozy na czczo. Nie trzeba ograniczać porcji. Smażone lub grillowane można bezpiecznie dodawać do posiłków.

Które witaminy i minerały grzyby zawierają najwięcej?

Pieczarki są szczególnie bogate w B2 (ryboflawinę), B5 (kwas pantotenowy), B3 (niacynę), miedź i selen. Shiitake wyróżnia się eritadeniną i lentinanem. Boczniak to dobre źródło niacyny i żelaza. Witaminę D można znacząco zwiększyć, wystawiając grzyby na promieniowanie UV.

Czy grzyby są dobre dla mózgu?

Grzyby zawierają foliany, witaminy B i glutation, silny przeciwutleniacz. Te składniki kojarzy się z korzystnym wpływem na funkcje poznawcze. Badanie z 2019 roku z Singapuru (NUS) łączyło regularne spożywanie grzybów, co najmniej 2 porcje tygodniowo, ze zmniejszonym ryzykiem łagodnych zaburzeń poznawczych. To jednak związek obserwacyjny, nie dowód przyczynowości.

Prosty sposób na liczenie kalorii

Zrób zdjęcie jedzenia, a sztuczna inteligencja Kalorita oszacuje jego kalorie i makroskładniki w kilka sekund.

Pobierz za darmo