← Wróć do bloga Strategie żywieniowe

Obrzęki a dieta: jak ograniczyć zatrzymywanie wody w organizmie

📅 ⏱️ 7 min czytania ✏️ Redaktor żywieniowy Kalorita

Obrzęk to nadmiar płynu gromadzący się w przestrzeniach między komórkami. Widać go jako opuchnięte dłonie, kostki, twarz lub brzuch. Około 40% kobiet ma wyraźne obrzęki w pewnym okresie życia, a u mężczyzn też nie jest to rzadkość. Większość przypadków wiąże się z czynnikami, które można zmienić: dużą ilością sodu, za małą ilością potasu i brakiem ruchu. Dzięki zmianie diety widoczną poprawę zwykle widać po 2-4 tygodniach.

Nie tylko czytaj, zacznij śledzićZrób zdjęcie posiłku, a Kalorita policzy kalorie i makroskładniki w kilka sekund. 3 dni za darmo.→

Najczęstsze przyczyny obrzęków związane z dietą

Obrzęki rzadko mają jedną przyczynę. Z jedzeniem najczęściej wiążą się te czynniki:

PrzyczynaMechanizmZwiązek z dietą
Dużo soduSód zatrzymuje wodę poza komórkami (osmoza)Wędliny, zupy z torebki, kiszone ogórki, chipsy
Za mało potasuRównowaga pompy sodowo-potasowej zostaje zaburzonaMało warzyw, owoców i roślin strączkowych
Mało białkaCiśnienie onkotyczne spada, płyn nie wraca do naczyńDługie diety redukcyjne, mało mięsa i strączków
Rafinowane węglowodanyWzrost insuliny zwiększa zatrzymywanie sodu w nerkachBiała bułka, słodkie napoje, słodycze
Niedobór magnezuWpływa na układ renina-angiotensynaDieta oparta na produktach wysoko przetworzonych
Za mało wodyOrganizm magazynuje wodę, gdy spodziewa się odwodnieniaPicie mniej niż 8 szklanek wody dziennie

Ważne: obrzęki spowodowane niewydolnością serca, chorobą nerek lub wątroby nie mieszczą się w zakresie tej tabeli i wymagają leczenia. Nagłe, bolesne lub jednostronne obrzęki trzeba zgłosić lekarzowi.

Produkty, które nasilają i łagodzą obrzęki

Natka pietruszki ma łagodne działanie moczopędne. Zawarte w niej flawonoidy, m.in. apigenina, wspierają wydalanie wody przez nerki. Około 2-3 łyżek świeżej natki dziennie to praktyczna ilość.

KategoriaNasilają obrzękiŁagodzą obrzęki
WarzywaKiszone ogórki, marynowane oliwki z puszki, konserwyOgórek świeży, seler, burak, szparagi, natka pietruszki
OwoceSuszone owoce z dodatkiem cukruArbuz, ananas, wiśnie, cytryna, winogrona
NapojeAlkohol, napoje energetyczne, słodkie napoje gazowaneWoda, herbata lipowa, hibiskus, zielona herbata
BiałkoParówki, kiełbasy, wędliny, gotowe mięsoKurczak, ryba, jajka, soczewica
WęglowodanyBiała bułka, krakersy, paczkowane przekąskiKasza gryczana, owsianka, pełnoziarnisty chleb żytni
InneGotowe sosy, solone sery żółte, chipsyKurkuma, imbir, czosnek

Stosunek potasu do sodu: równanie, które naprawdę działa

Leczenie obrzęków to nie tylko „mniej soli”. Liczy się stosunek potasu do sodu (K:Na). Zdrowa dieta ma go w okolicach 2:1, a w typowej współczesnej diecie często spada do około 0,6:1.

Produkt bogaty w potasPorcjaPotas (mg)
Suszone morele (bez siarkowania)5 sztuk (ok. 40 g)750 mg
Fasola (ugotowana)1 szklanka730 mg
Awokado1 sztuka (średnia)690 mg
Szpinak (ugotowany)1 szklanka840 mg
Ziemniak (gotowany bez skórki)1 średni610 mg
Banan1 średni420 mg
Jogurt naturalny (pełnotłusty)1 miseczka (200 g)350 mg

Zalecane przez WHO dzienne spożycie potasu to co najmniej 3500 mg. Wiele osób je znacznie mniej, a niedobór potasu sprzyja zatrzymywaniu wody. Dwie-trzy porcje produktów bogatych w potas dziennie mogą to wyrównać.

Czy picie wody zwiększa obrzęki?

Intuicja podpowiada, że mniej wody zmniejszy obrzęk. Jest odwrotnie. Gdy pijesz za mało, organizm przechodzi w tryb oszczędzania wody, a nerki wytwarzają mniej moczu. Takie działanie utrwala obrzęki.

Najczęściej zadawane pytania

Obrzęki mogą być objawem jakich chorób?

Do poważnych chorób, które przebiegają z obrzękami, należą niewydolność serca, choroby nerek, marskość wątroby, zakrzepica żył głębokich, zaburzenia odpływu chłonki i niedoczynność tarczycy. Nagły, jednostronny, bolesny obrzęk lub obrzęk z dusznością wymaga pilnej wizyty u lekarza.

Dlaczego rano puchnie mi twarz?

Poranny obrzęk twarzy jest normalny. Podczas leżenia płyn przesuwa się do twarzy, a w nocy układ limfatyczny działa wolniej. Wieczorem obrzęk nasila słone jedzenie, alkohol oraz spanie na boku lub na brzuchu. Jeśli ustępuje w ciągu 20-30 minut, nie jest groźny. Jeśli utrzymuje się dłużej, warto sprawdzić tarczycę i nerki.

Czy wystarczy ograniczyć sól?

Ograniczenie soli jest ważne, ale samo nie wystarczy. Warto jednocześnie zwiększyć ilość potasu (owoce, warzywa, strączki), uzupełnić ewentualny niedobór magnezu, pić wystarczająco dużo wody i ograniczyć rafinowane węglowodany. Osoby, które tylko odstawiają sól, często nie widzą pełnego efektu, bo równowaga K:Na wymaga zmian w całej diecie.

Które zioła i herbatki pomagają na obrzęki?

Najlepiej poparte są: hibiskus (2 szklanki dziennie, pomaga też przy wysokim ciśnieniu), pokrzywa, herbata z natki pietruszki, dzika róża i zielona herbata. Ważne: pokrzywa może wchodzić w interakcje z niektórymi lekami (przeciwzakrzepowymi, na cukrzycę). Sprawdzaj skład gotowych „herbatek odchudzających i odwadniających”. Składniki pobudzające jelita, na przykład senes, przy długim stosowaniu mogą szkodzić jelitom.

Czy magnez i witamina B6 pomagają na obrzęki?

Tak, szczególnie obrzęki związane z miesiączką. Badania pokazały, że połączenie 250-360 mg magnezu dziennie (najlepiej w formie cytrynianu lub glicynianu) i 50-100 mg witaminy B6 zmniejsza obrzęki w zespole napięcia przedmiesiączkowego. Przy ogólnym obrzęku uzupełnienie niedoboru magnezu też pomaga. Ponieważ nadmiar może powodować biegunkę, na początku warto przyjmować 200 mg dziennie.

Dlaczego obrzęki nasilają się przed miesiączką?

W drugiej fazie cyklu, czyli przez 7-10 dni przed miesiączką, rośnie poziom progesteronu, wzrasta aldosteron, a nerki zatrzymują więcej sodu. Estrogen z kolei zwiększa wiązanie wody w tkankach. To fizjologiczny obrzęk, który zwykle ustępuje wraz z początkiem miesiączki. W tym czasie pomagają ograniczenie soli, dieta bogata w potas i magnez.

Prosty sposób na liczenie kalorii

Zrób zdjęcie jedzenia, a sztuczna inteligencja Kalorita oszacuje jego kalorie i makroskładniki w kilka sekund.

Pobierz za darmo