Pietruszka: właściwości zdrowotne, wartości odżywcze i ile jeść
Natka pietruszki to zielony dodatek, który w Polsce ląduje na ziemniakach, w rosole, w surówkach i na kotletach. Mimo małych rozmiarów ma bardzo gęsty profil odżywczy. W 100 g są 133 mg witaminy C (222% dziennego zapotrzebowania) i 1640 µg witaminy K. Zwykłe porcje są małe (5 do 20 g), ale jedzone codziennie w kilku posiłkach realnie dokładają się do dziennej dawki tych witamin. Sprawdźmy liczby.
Nie tylko czytaj, zacznij śledzićZrób zdjęcie posiłku, a Kalorita policzy kalorie i makroskładniki w kilka sekund. 3 dni za darmo.→Tabela wartości odżywczych pietruszki (100 g, surowa)
Dane dotyczą świeżej natki pietruszki zwyczajnej i kędzierzawej, jedzonej na surowo:
| Składnik | Ilość | % dziennej wartości |
|---|---|---|
| Energia | 36 kcal | 2% |
| Woda | 87,7 g | brak |
| Węglowodany | 6,3 g | 2% |
| Błonnik | 3,3 g | 12% |
| Białko | 3,0 g | 6% |
| Tłuszcz | 0,8 g | 1% |
| Witamina K | 1640 µg | 1367% |
| Witamina C | 133 mg | 222% |
| Folian (B9) | 152 µg | 38% |
| Witamina A (beta-karoten) | 421 µg RAE | 47% |
| Żelazo | 6,2 mg | 34% |
| Wapń | 138 mg | 11% |
| Potas | 554 mg | 12% |
Witamina K jest bardzo wysoka (1640 µg, czyli około 14 dziennych wartości). Osoby przyjmujące warfarynę powinny utrzymywać podobną ilość pietruszki z dnia na dzień.
Witamina K i zdrowie kości
Pietruszka to jedno z najbogatszych źródeł witaminy K w zwykłej diecie. Witamina K pełni dwie kluczowe role: uruchamia czynniki krzepnięcia krwi oraz pomaga białkom kostnym (osteokalcynie) wiązać wapń.
- K1 (filochinon): dominująca forma w pietruszce. Wątroba wykorzystuje ją do krzepnięcia krwi.
- K2 (menachinon): występuje w fermentowanych produktach i w produktach zwierzęcych, a jej działanie na kości i naczynia jest silniejsze. Pietruszka zawiera jej niewielkie ilości.
- Gęstość kości: badania obserwacyjne łączą wysokie spożycie witaminy K z lepszą gęstością kości i mniejszym ryzykiem złamań. Sama pietruszka nie gwarantuje efektu. Potrzebny jest też wapń i witamina D.
- Uwaga przy warfarynie: witamina K osłabia działanie warfaryny. Codzienne spożycie 1 do 2 łyżek pietruszki (około 5 do 10 g, czyli 82 do 164 µg K1) nie powoduje istotnych zmian wyniku INR. Duże wahania, na przykład 100 g pietruszki jednego dnia i zero następnego, są już ryzykowne.
Flawonoidy: apigenina i luteolina
Pietruszka jest jednym z bogatszych roślinnych źródeł apigeniny i luteoliny. Te flawonoidy dawały interesujące wyniki w badaniach laboratoryjnych i na zwierzętach, ale danych z badań na ludziach wciąż jest mało.
| Związek | Możliwe działanie | Poziom dowodów |
|---|---|---|
| Apigenina | Przeciwzapalne, łagodzące lęk (badania na myszach), hamowanie wzrostu komórek (hodowle komórkowe) | Wstępne badania; brak badań RCT na ludziach |
| Luteolina | Przeciwutleniające, ochronne dla układu nerwowego (zwierzęta), łagodzenie zapalenia alergicznego | Wstępne badania; brak badań RCT na ludziach |
| Mirystycyna | Może pobudzać enzymy detoksykacyjne wątroby | Zwierzęta; dane u ludzi ograniczone |
| Chlorofil | Działanie przeciwbakteryjne i przeciwutleniające; zmniejsza nieprzyjemny zapach z ust (są dane klinicznie) | Umiarkowane |
Nie ma dowodów klinicznych na to, że pietruszka "oczyszcza nerki" albo leczy nowotwory. Wartość odżywcza jest realna i ważna, ale obietnice cudownego działania nie mają poparcia w badaniach.
Pietruszka w polskiej kuchni: ile i jak jeść
Pietruszka jest składnikiem rosołu, zup jarzynowych, ziemniaków z masłem i koperkiem, sałatek i surówek, a także farszu do kotletów i zrazów. Realne porcje wyglądają tak:
| Zastosowanie | Typowa ilość | Wkład witaminy C | Wkład witaminy K |
|---|---|---|---|
| Farsz do kotletów (4 do 5 sztuk) | 10 g (2 łyżki drobno posiekanej) | około 13 mg (22% wartości dziennej) | około 164 µg (137% wartości dziennej) |
| Posypka na ziemniaki | 15 g | około 20 mg (33% wartości dziennej) | około 246 µg (205% wartości dziennej) |
| Surówka z marchwi i pietruszki (1 porcja) | 1 pęczek (około 50 g) | około 67 mg na porcję | około 205 µg na porcję |
| Zupa jarzynowa lub rosół (1 miska) | 5 g (1 łyżeczka) | około 7 mg (11% wartości dziennej) | około 82 µg (68% wartości dziennej) |
| Dekoracja odkładana na bok | 2 do 3 g | Brak wpływu | Brak wpływu |
- Świeża czy suszona: suszona pietruszka traci większość witaminy C, witamina K zostaje. Aromat świeżej natki jest wyraźnie mocniejszy.
- Wchłanianie żelaza: żelazo z roślin (6,2 mg na 100 g) wchłania się słabiej niż żelazo z mięsa, ale witamina C je wspomaga. Pietruszka z sokiem z cytryny albo z surówką z kapusty i papryki to dobre połączenie.
- Przechowywanie: pęczek z łodygami w szklance z wodą wytrzyma w lodówce 1 do 2 tygodni. Można też umyć, osuszyć i zamrozić. Mrożona natka traci część aromatu, ale nadaje się do gotowania.
- Nasiona pietruszki: w ziołolecznictwie używa się ich jako środka moczopędnego, ale duże dawki mogą szkodzić wątrobie i nerkom. Nasiona to coś innego niż natka jedzona jako warzywo, nie należy ich mylić.
Najczęściej zadawane pytania
Czy natka pietruszki to dobre źródło żelaza?
100 g natki zawiera 6,2 mg żelaza, czyli 34% dziennej wartości. Żelazo z roślin (niehemowe) wchłania się jednak słabo, zwykle w 5 do 12 procentach. Żelazo hemowe z mięsa wchłania się w 15 do 35 procentach. Pietruszka z witaminą C (sok z cytryny, pomarańcza) może zwiększyć wchłanianie 2 do 4 razy.
Czy sok z pietruszki służy nerkom?
Pietruszka ma lekko moczopędne działanie, ale nie ma badań klinicznych potwierdzających, że "czyści nerki" albo rozpuszcza kamienie nerkowe. Jeśli masz chorobę nerek lub kamienie, skonsultuj to z lekarzem.
Ile pietruszki dziennie jest bezpieczne?
Dla natki używanej jako warzywo nie ustalono górnej granicy bezpiecznego spożycia. Rozsądną ilością wydaje się 20 do 50 g dziennie. Osoby przyjmujące warfarynę powinny utrzymywać stałą ilość ze względu na dużą zawartość witaminy K. Nasiona i wyciągi są czymś innym, a w dużych dawkach mogą być toksyczne.
Czy pietruszka jest bezpieczna w ciąży?
Zwykłe ilości używane w kuchni (5 do 15 g) są bezpieczne. Bardzo duże dawki, na przykład w postaci suplementów, mogą pobudzać skurcze macicy, dlatego w ciąży lepiej trzymać się ilości kulinarnych. Herbatek z nasion pietruszki w ciąży nie należy pić.
Pietruszka zwykła czy kędzierzawa: która ma więcej wartości?
Wartości odżywcze są bardzo zbliżone. Pietruszka zwykła (liściasta) ma intensywniejszy aromat i częściej jest używana do gotowania. Kędzierzawa częściej służy jako dekoracja. Obie odmiany mają podobną zawartość witaminy K, C i folianów.
Czy pietruszka pomaga na zapach z ust?
Trochę tak. Chlorofil w natce ma działanie przeciwbakteryjne, co może ograniczać bakterie w jamie ustnej i łagodzić zapach po czosnku czy cebuli. Efekt jest jednak krótkotrwały. Przewlekły nieprzyjemny zapach z ust wymaga sprawdzenia zębów i przewodu pokarmowego.
Prosty sposób na liczenie kalorii
Zrób zdjęcie jedzenia, a sztuczna inteligencja Kalorita oszacuje jego kalorie i makroskładniki w kilka sekund.
Pobierz za darmo