Προβιοτικά συμπληρώματα: Ποιο στέλεχος, πότε και πώς
Τα προβιοτικά είναι ζωντανοί μικροοργανισμοί που, όταν λαμβάνονται σε επαρκή ποσότητα, προσφέρουν οφέλη στην υγεία του ξενιστή (ορισμός ΠΟΥ και FAO). Το ανθρώπινο έντερο φιλοξενεί ένα οικοσύστημα με περίπου 38 τρισεκατομμύρια βακτήρια, και η ισορροπία του επηρεάζει την πέψη, την ανοσία, τη διάθεση και τον μεταβολισμό. Δεν είναι όμως όλα τα προβιοτικά ίδια. Η επιλογή του στελέχους (strain) έχει καθοριστική σημασία: η δράση που έχει αποδειχθεί για το L. rhamnosus GG δεν μεταφέρεται αυτόματα σε άλλο στέλεχος του ίδιου γένους. Ο οδηγός αυτός συνοψίζει τα καλύτερα τεκμηριωμένα στελέχη και πότε ταιριάζει το καθένα.
Μην απλώς το διαβάζετε, καταγράψτε τοΦωτογραφίστε το γεύμα σας και η Kalorita καταγράφει θερμίδες και θρεπτικά συστατικά σε δευτερόλεπτα. 3 ημέρες δωρεάν.→Τα καλύτερα τεκμηριωμένα στελέχη και η δράση τους
Ο παρακάτω πίνακας συνοψίζει τα στελέχη με τα ισχυρότερα κλινικά δεδομένα σε ανθρώπους. «Ισχυρό» σημαίνει πολλαπλές τυχαιοποιημένες μελέτες (RCT) ή/και μετα-ανάλυση.
| Στέλεχος | Κύρια χρήση | Επίπεδο τεκμηρίωσης |
|---|---|---|
| Lactobacillus rhamnosus GG (LGG) | Πρόληψη διάρροιας μετά από αντιβιοτικά | Πολύ ισχυρό |
| Saccharomyces boulardii CNCM I-745 | Διάρροια ταξιδιού, C. difficile | Ισχυρό |
| Bifidobacterium infantis 35624 | Ευερέθιστο έντερο (κοιλιακό άλγος και φούσκωμα) | Ισχυρό |
| VSL#3 (πολυστελεχιακό σκεύασμα) | Ευερέθιστο έντερο, ελκώδης κολίτιδα | Ισχυρό |
| L. acidophilus NCFM και B. lactis Bi-07 | Δυσανεξία στη λακτόζη, γενική πέψη | Μέτρια έως ισχυρό |
| L. reuteri DSM 17938 | Κολικοί βρεφών, βοηθητικά για το H. pylori | Μέτριο |
| L. casei DN-114001 | Ανοσοποιητικό, πρόληψη γρίπης | Μέτριο |
| Bifidobacterium longum 1714 | Μείωση άγχους και στρες | Μέτριο (πιλοτικές μελέτες) |
Για γενική υγεία του εντέρου, τα πολυστελεχιακά σκευάσματα καλύπτουν ευρύτερο φάσμα. Όταν υπάρχει συγκεκριμένο πρόβλημα, όπως ευερέθιστο έντερο ή C. difficile, το στέλεχος που έχει μελετηθεί για αυτό είναι αποτελεσματικότερο.
Πότε χρειάζεται προβιοτικό συμπλήρωμα
Τα προβιοτικά δεν χρειάζονται πάντα. Ο πίνακας δείχνει τις ενδείξεις με την καλύτερη τεκμηρίωση και τα ρεαλιστικά αποτελέσματα που μπορείτε να περιμένετε:
| Κατάσταση | Προτεινόμενο στέλεχος | Προσδοκία |
|---|---|---|
| Κατά τη διάρκεια και μετά από αντιβιοτική αγωγή | LGG ή S. boulardii | Μειώνει τη διάρροια από αντιβιοτικά κατά περίπου 60% |
| Ευερέθιστο έντερο (IBS) | B. infantis 35624 ή VSL#3 | Ελαφρύνει το φούσκωμα και τον πόνο |
| Πρόληψη διάρροιας ταξιδιού | S. boulardii (ξεκινώντας 3 ημέρες πριν το ταξίδι) | Μειώνει τον κίνδυνο κατά 30 έως 40% |
| Δυσανεξία στη λακτόζη | L. acidophilus NCFM | Βελτιώνει την πέψη του γάλακτος |
| Ενίσχυση ανοσοποιητικού (χειμώνας) | L. casei, L. reuteri | Μπορεί να μειώσει τη διάρκεια λοίμωξης του ανώτερου αναπνευστικού |
| Βοήθεια στην εκρίζωση του H. pylori | L. reuteri ή S. boulardii | Μειώνει τις παρενέργειες των αντιβιοτικών |
| Χρόνια δυσκοιλιότητα | B. longum, B. lactis | Μπορεί να μειώσει τον χρόνο διέλευσης των κοπράνων |
CFU, χρόνος λήψης και φύλαξη
Δύο στοιχεία καθορίζουν κυρίως την ποιότητα ενός προβιοτικού: αν η κάψουλα περιέχει αρκετά ζωντανά βακτήρια ώστε να περάσουν από το στομάχι, και αν το συγκεκριμένο είδος μπορεί να προσκολληθεί στο έντερο.
- CFU (μονάδες σχηματισμού αποικιών): Οι περισσότερες κλινικές μελέτες με θετικά αποτελέσματα χρησιμοποίησαν 1 έως 50 δισεκατομμύρια CFU την ημέρα. Το «περισσότερα CFU σημαίνει καλύτερα» δεν ισχύει πάντα. Καθοριστικά είναι το στέλεχος και η ποιότητά του.
- Καλύτερη ώρα λήψης: Μαζί με γεύμα ή 30 λεπτά πριν από αυτό. Το γεύμα εξουδετερώνει μέρος της οξύτητας του στομαχιού και η επιβίωση των βακτηρίων αυξάνεται κατά 40 έως 50%.
- Φύλαξη: Τα περισσότερα προβιοτικά θέλουν ψυγείο (2 έως 8 °C). Τα λυοφιλιωμένα προϊόντα, δηλαδή αποξηραμένα με κατάψυξη, αντέχουν σε θερμοκρασία δωματίου έως 2 χρόνια.
- Αλληλεπίδραση με φάρμακα: Αν λαμβάνονται ταυτόχρονα με αντιβιοτικό, το αντιβιοτικό σκοτώνει το προβιοτικό. Αφήστε τουλάχιστον 2 ώρες ανάμεσα στα δύο.
- Διάρκεια: Η σύντομη χρήση, για όλη την αντιβιοτική αγωγή και 2 εβδομάδες μετά, διαφέρει από τη μακροχρόνια, που για το ευερέθιστο έντερο είναι 8 έως 12 εβδομάδες. Συνιστάται να συνεχίζετε ένα μήνα μετά την εξαφάνιση των συμπτωμάτων.
Τα ελληνικά ζυμωμένα τρόφιμα, όπως το γιαούρτι, το κεφίρ, τα τουρσιά και ο τραχανάς, είναι φυσικές πηγές προβιοτικών και μπορούν εν μέρει να καλύψουν την καθημερινή πρόσληψη.
Τα προβιοτικά είναι πάντα ασφαλή;
Για υγιή άτομα τα προβιοτικά είναι γενικά ασφαλή. Οι παρενέργειες είναι συνήθως ήπιο αέριο και φούσκωμα τις πρώτες 1 έως 2 εβδομάδες. Χρειάζεται όμως προσοχή σε ορισμένες περιπτώσεις:
- Ανοσοκατεσταλμένοι ασθενείς: Σε ασθενείς με χημειοθεραπεία, μεταμόσχευση οργάνου ή HIV έχουν αναφερθεί λοιμώξεις από το ίδιο το προβιοτικό. Απαιτείται έγκριση γιατρού.
- Βρέφη σε μονάδα εντατικής θεραπείας και πρόωρα νεογνά: Λόγω του κινδύνου νεκρωτικής εντεροκολίτιδας, χρησιμοποιείται μόνο το στέλεχος που συνταγογραφεί ο γιατρός.
- Άτομα με κεντρικό φλεβικό καθετήρα: Το S. boulardii, που είναι είδος μαγιάς, μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο λοίμωξης του καθετήρα.
- SIBO (υπερβολική ανάπτυξη βακτηρίων στο λεπτό έντερο): Σε ορισμένους ασθενείς τα προβιοτικά μπορεί να επιδεινώσουν τα συμπτώματα. Όσοι έχουν διάγνωση SIBO δεν πρέπει να παίρνουν προβιοτικά χωρίς γιατρό.
Συχνές ερωτήσεις
Αρκεί το γιαούρτι αντί για προβιοτικό συμπλήρωμα;
Το γιαούρτι περιέχει Lactobacillus bulgaricus και Streptococcus thermophilus και συμβάλλει στην υγεία του εντέρου. Όμως πολλά από τα στελέχη που έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικά σε κλινικές μελέτες δεν υπάρχουν στο γιαούρτι. Αν χρειάζεστε LGG μετά από αντιβιοτικά ή B. infantis 35624 για ευερέθιστο έντερο, το γιαούρτι από μόνο του δεν αρκεί. Είναι εξαιρετικό καθημερινό συμπλήρωμα, αλλά για συγκεκριμένα προβλήματα χρειάζεται συγκεκριμένο στέλεχος.
Τι προτιμάμε, προβιοτικό ή πρεβιοτικό;
Είναι διαφορετικά και συμπληρώνουν το ένα το άλλο. Τα προβιοτικά είναι ζωντανά ωφέλιμα βακτήρια. Τα πρεβιοτικά, όπως η ινουλίνη, τα FOS και τα GOS, είναι ίνες που τρέφουν αυτά τα βακτήρια. Τα συμβιωτικά περιέχουν και τα δύο. Για γενική υγεία, πρώτα χτίζετε διατροφή πλούσια σε πρεβιοτικά, δηλαδή λαχανικά, όσπρια και ολικής άλεσης δημητριακά, και μετά προσθέτετε προβιοτικό αν χρειάζεται.
Τα προβιοτικά αλλάζουν μόνιμα τη χλωρίδα του εντέρου;
Οι μελέτες δείχνουν ότι όταν σταματήσει η λήψη, τα περισσότερα στελέχη εξαφανίζονται από το έντερο μέσα σε 2 έως 4 εβδομάδες. Η επίδραση είναι δηλαδή προσωρινή. Για μόνιμο όφελος χρειάζεται συνεχής χρήση ή διατροφή πλούσια σε ίνες που τρέφουν τη χλωρίδα. Η μακροπρόθεσμη αλλαγή της χλωρίδας καθορίζεται κυρίως από τη διατροφή και τον τρόπο ζωής.
Είναι ασφαλή τα προβιοτικά για παιδιά;
Για υγιή βρέφη και παιδιά, τα LGG και S. boulardii είναι καλά μελετημένα και ασφαλή στελέχη. Για τους κολικούς των βρεφών έχει βρεθεί αποτελεσματικό το L. reuteri DSM 17938. Τα πρόωρα ή άρρωστα βρέφη δεν πρέπει να παίρνουν προβιοτικά χωρίς γιατρό. Σε υγιή παιδιά άνω του ενός έτους, το γιαούρτι και το κεφίρ είναι φυσικές πηγές προβιοτικών.
Για πόσο καιρό πρέπει να παίρνω προβιοτικά;
Η διάρκεια εξαρτάται από τον σκοπό. Για διάρροια μετά από αντιβιοτικά, παίρνετε το προβιοτικό για όλη την αγωγή και 2 εβδομάδες ακόμη. Για ευερέθιστο έντερο, τουλάχιστον 8 έως 12 εβδομάδες. Για γενική ενίσχυση του ανοσοποιητικού, όλο τον χειμώνα. Όταν τα συμπτώματα υποχωρήσουν πλήρως, είναι συνηθισμένο να συνεχίζετε ένα μήνα ακόμη και μετά να κάνετε διακοπή. Για χρόνιες παθήσεις, όπως οι φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου, τη μακροχρόνια αγωγή ορίζει ο γαστρεντερολόγος.
Τα ακριβά προβιοτικά είναι πιο αποτελεσματικά;
Η τιμή δεν εγγυάται αποτελεσματικότητα. Το σημαντικότερο κριτήριο είναι το συγκεκριμένο στέλεχος να έχει αποδειχθεί σε κλινικές μελέτες. Στη συσκευασία πρέπει να αναγράφεται το στέλεχος σε επίπεδο είδους και στελέχους, όπως «Lactobacillus rhamnosus GG» ή «S. boulardii CNCM I-745». Η ένδειξη μόνο «Lactobacillus» δεν δίνει επαρκή διαφάνεια. Οι συνθήκες φύλαξης και η ημερομηνία λήξης είναι επίσης δείκτες ποιότητας.
Κάντε την καταμέτρηση θερμίδων απλή
Φωτογραφίστε το φαγητό σας και η τεχνητή νοημοσύνη της Kalorita εκτιμά τις θερμίδες και τα θρεπτικά συστατικά του σε δευτερόλεπτα.
Κατεβάστε δωρεάν