Βιταμίνη K: πού βρίσκεται και πόση χρειάζεστε
Η βιταμίνη K είναι λιποδιαλυτή βιταμίνη, απαραίτητη για την πήξη του αίματος. Τα τελευταία χρόνια ξεχωρίζει και για τον ρόλο της στη σωστή τοποθέτηση του ασβεστίου στα οστά και στην καρδιαγγειακή υγεία. Υπάρχουν δύο κύριες μορφές, η K1 (φυλλοκινόνη) και η K2 (μενακινόνη), με αισθητά διαφορετικούς μηχανισμούς. Η έλλειψη K2 είναι συχνά σιωπηλή. Η επαρκής πρόσληψη βιταμίνης K σχετίζεται με λιγότερα κατάγματα και με βραδύτερη ασβεστοποίηση των αρτηριών.
Μην απλώς το διαβάζετε, καταγράψτε τοΦωτογραφίστε το γεύμα σας και η Kalorita καταγράφει θερμίδες και θρεπτικά συστατικά σε δευτερόλεπτα. 3 ημέρες δωρεάν.→K1 και K2: ποια είναι η διαφορά;
Οι δύο μορφές διαφέρουν τόσο στη χημική δομή όσο και στη δράση τους. Η K1 βρίσκεται στα πράσινα φυτά, ενώ η K2 προέρχεται από ζυμωμένες τροφές και ορισμένα ζωικά προϊόντα:
| Χαρακτηριστικό | K1 (φυλλοκινόνη) | K2 (μενακινόνη, MK-4 / MK-7) |
|---|---|---|
| Κύριες πηγές | Φυλλώδη πράσινα λαχανικά | Νατό, τυρί, συκώτι, κρόκος αυγού, κεφίρ |
| Κύρια λειτουργία | Ενεργοποίηση παραγόντων πήξης | Ενεργοποίηση πρωτεϊνών των οστών και των αγγείων |
| Ημιζωή στο αίμα | ~1 έως 2 ώρες | MK-7: ~72 ώρες (πιο παρατεταμένη δράση) |
| Επίδραση στα οστά | Χαμηλή | Υψηλή: η οστεοκαλσίνη δένει το ασβέστιο στο οστό |
| Επίδραση στα αγγεία | Χαμηλή | Υψηλή: η MGP εμποδίζει την ασβεστοποίηση |
| Επαρκής ημερήσια πρόσληψη | 90 έως 120 μg την ημέρα | Δεν υπάρχει επίσημη σύσταση· ερευνητική δόση 90 έως 360 μg MK-7 την ημέρα |
| Αντοχή στο μαγείρεμα | Αντέχει στη θερμότητα | Δεν επηρεάζεται από το μαγείρεμα |
Η μορφή MK-7 της K2 (άφθονη στο νατό και σε ωριμασμένα τυριά) προτιμάται ως συμπλήρωμα λόγω της μεγάλης ημιζωής της. Η MK-4 υπάρχει φυσικά σε ζωικούς ιστούς, αλλά έχει πολύ μικρότερη βιολογική ημιζωή.
Οι πιο πλούσιες πηγές βιταμίνης K
Η K1 βρίσκεται σε πυκνά πράσινα λαχανικά και η K2 σε ζυμωμένα και ζωικά τρόφιμα. Στην ελληνική κουζίνα η K1 είναι άφθονη, ενώ η K2 είναι πιο περιορισμένη:
| Τροφή | Βιταμίνη K (100 g) | Τύπος | Κάλυψη ημερήσιας ανάγκης |
|---|---|---|---|
| Νατό (ζυμωμένη σόγια) | 1103 μg | K2 (MK-7) | 920% και άνω |
| Μαϊντανός (φρέσκος) | 1640 μg | K1 | 1367% |
| Κατσαρό λάχανο (καλέ, βρασμένο) | 817 μg | K1 | 682% |
| Σπανάκι (βρασμένο) | 540 μg | K1 | 450% |
| Μπρόκολο (βρασμένο) | 141 μg | K1 | 118% |
| Ρόκα (φρέσκια) | 109 μg | K1 | 91% |
| Τυρί γκούντα | 75 μg | K2 (MK-4/MK-7) | 63% |
| Ελαιόλαδο (εξαιρετικά παρθένο) | 60 μg | K1 | 50% |
| Κρόκος αυγού | 34 μg | K2 (MK-4) | 28% |
| Αβοκάντο | 21 μg | K1 | 18% |
| Κεφίρ (100 ml) | ~5 μg | K2 (MK-8/MK-9) | 4% |
| Βούτυρο | 15 μg | K2 (MK-4) | 13% |
Στην ελληνική κουζίνα ο μαϊντανός και το σπανάκι βρίσκονται σχεδόν σε κάθε σπίτι, κάτι που διευκολύνει την πρόσληψη K1. Η K2 εξαρτάται περισσότερο από ζυμωμένα προϊόντα, όπως το κεφίρ και τα ωριμασμένα τυριά. Το νατό δεν είναι συνηθισμένο στην Ελλάδα. Τα ωριμασμένα τυριά, όπως η γραβιέρα ή το κεφαλοτύρι, μπορεί να είναι εναλλακτική πηγή K2.
Έλλειψη βιταμίνης K: σημάδια και ομάδες κινδύνου
Η έλλειψη βιταμίνης K μπορεί να οφείλεται σε ανεπαρκή διατροφή ή σε προβλήματα απορρόφησης. Η έλλειψη K1 και K2 εκδηλώνεται με διαφορετικό τρόπο:
- Σημάδια έλλειψης K1: παρατεταμένη αιμορραγία, εύκολοι μώλωπες, αιμορραγία των ούλων, υπερβολική απώλεια αίματος σε τραυματισμούς. Στα νεογνά, η αιμορραγική νόσος από έλλειψη βιταμίνης K είναι σοβαρή κλινική κατάσταση που απειλεί τη ζωή.
- Σημάδια έλλειψης K2 (σιωπηλά και χρόνια): μείωση της οστικής πυκνότητας, αυξημένος κίνδυνος καταγμάτων, ασβεστοποίηση των αγγείων και επιτάχυνση της αθηροσκλήρωσης.
- Ομάδες κινδύνου:
- → Άτομα με κυστική ίνωση, κοιλιοκάκη ή νόσο του Crohn (η απορρόφηση των λιπών διαταράσσεται, άρα και της βιταμίνης K)
- → Όσοι παίρνουν βαρφαρίνη ή άλλο ανταγωνιστή βιταμίνης K (οι διακυμάνσεις στην πρόσληψη αλλάζουν τη δράση του φαρμάκου)
- → Όσοι κάνουν παρατεταμένη αντιβιοτική αγωγή (ο μικροβιότοπος του εντέρου παράγει λίγη K2, και τα αντιβιοτικά το μειώνουν)
- → Όσοι ακολουθούν πολύ λιτή σε λιπαρά δίαιτα (η βιταμίνη K είναι λιποδιαλυτή, οπότε χρειάζεται λίπος για να απορροφηθεί)
- → Γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση και ηλικιωμένοι (η προστατευτική δράση της K2 για τα οστά είναι πιο κρίσιμη σε αυτή την ομάδα)
Όσοι παίρνουν βαρφαρίνη ή άλλα αντιπηκτικά δεν πρέπει να αλλάζουν απότομα την πρόσληψη βιταμίνης K. Η αύξησή της μειώνει τη δράση του φαρμάκου, ενώ η μείωση αυξάνει τον κίνδυνο αιμορραγίας. Σε αυτή την ομάδα, η συμπλήρωση πρέπει να εξετάζεται πάντα μαζί με τον γιατρό.
Βιταμίνη D και K2: η διπλή συνεργασία για τα οστά
Η βιταμίνη D αυξάνει την απορρόφηση ασβεστίου από το έντερο. Όμως το πού θα καταλήξει αυτό το ασβέστιο, στα οστά ή στα αγγεία, το καθορίζει η K2. Χωρίς K2, η υψηλή δόση D θεωρητικά μπορεί να αυξήσει την εναπόθεση ασβεστίου στα αγγεία. Γι' αυτό οι ερευνητές προτείνουν να λαμβάνονται μαζί:
| Πρωτεΐνη ενεργοποιημένη από την K2 | Ρόλος | Αποτέλεσμα όταν λείπει η K2 |
|---|---|---|
| Οστεοκαλσίνη (οστικός ιστός) | Δένει το ασβέστιο στο οστό | Μειώνεται η οστική πυκνότητα, αυξάνεται ο κίνδυνος κατάγματος |
| MGP, πρωτεΐνη Matrix Gla (τοίχωμα αγγείων) | Εμποδίζει την εναπόθεση ασβεστίου στα αγγεία | Ασβεστοποίηση αγγείων, επιτάχυνση της αθηροσκλήρωσης |
Πρακτική συμβουλή: αν παίρνετε καθημερινά βιταμίνη D (ειδικά πάνω από 2000 IU), αξίζει να εξετάσετε και συμπλήρωμα K2-MK-7. Και οι δύο λιποδιαλυτές βιταμίνες απορροφώνται πολύ καλύτερα όταν λαμβάνονται με γεύμα. Για τη δοσολογία (συνήθως 90 έως 200 μg MK-7 την ημέρα) συμβουλευτείτε επαγγελματία υγείας.
Στη μελέτη του Ρότερνταμ (2004), η υψηλή πρόσληψη K2 (άνω των 32 μg την ημέρα) μείωσε κατά 57% τους θανάτους από στεφανιαία νόσο, ενώ η K1 δεν είχε την ίδια επίδραση. Ελεγχόμενες μελέτες σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες δείχνουν επίσης ότι 45 mg MK-4 την ημέρα μείωσαν κατά 81% τον κίνδυνο καταγμάτων.
Συχνές ερωτήσεις
Τι κάνει η βιταμίνη K2;
Η K2 ενεργοποιεί δύο βασικές πρωτεΐνες: την οστεοκαλσίνη, που δένει το ασβέστιο στο οστό, και την MGP, που εμποδίζει το ασβέστιο να εναποτίθεται στα αγγεία. Έτσι ενισχύει τα οστά και επιβραδύνει τη σκλήρυνση των αγγείων. Σε αντίθεση με την K1, που εμπλέκεται στην πήξη, οι επιδράσεις της K2 στα οστά και στην καρδιά είναι πολύ πιο έντονες.
Μπορούν όσοι παίρνουν βαρφαρίνη να τρώνε βιταμίνη K;
Η βαρφαρίνη είναι ανταγωνιστής της βιταμίνης K και μεγάλες διακυμάνσεις στην πρόσληψη αλλάζουν την αποτελεσματικότητά της. Όσοι παίρνουν βαρφαρίνη πρέπει να τρώνε τροφές πλούσιες σε K1, όπως σπανάκι, κατσαρό λάχανο και μπρόκολο, σε σταθερές ποσότητες κάθε μέρα. Δεν χρειάζεται να τις αποφεύγετε, αλλά να αποφεύγετε τις ανομοιομορφίες. Πριν πάρετε συμπλήρωμα βιταμίνης K, συμβουλευτείτε τον γιατρό σας.
Χρειάζεται συμπλήρωμα βιταμίνης K;
Όταν τρώτε αρκετά φυλλώδη πράσινα λαχανικά, η έλλειψη K1 είναι σπάνια. Η πρόσληψη K2 μπορεί όμως να είναι ανεπαρκής, λόγω της έλλειψης νατό και των λίγων ζυμωμένων τροφών. Όσοι παίρνουν συμπλήρωμα D, όσοι έχουν κίνδυνο οστεοπόρωσης ή ανησυχούν για την υγεία των αγγείων μπορούν να εξετάσουν το K2-MK-7 με τον γιατρό τους.
Ποια τροφή έχει τη μεγαλύτερη ποσότητα K2;
Το νατό, ζυμωμένη σόγια από την Ιαπωνία, έχει 1103 μg K2 ανά 100 g και είναι πρώτο με μεγάλη διαφορά. Στην Ελλάδα το νατό είναι δύσκολο να βρεθεί. Καλύτερες εναλλακτικές είναι τα ωριμασμένα τυριά (γκούντα, μπρι), ο κρόκος αυγού, το κεφίρ και το βούτυρο.
Η βιταμίνη K αρκεί για την υγεία των οστών;
Η K2 από μόνη της δεν αρκεί. Για υγιή οστά χρειάζονται επίσης ασβέστιο (1000 έως 1200 mg την ημέρα), βιταμίνη D σε επαρκή επίπεδα, μαγνήσιο και σωματική δραστηριότητα. Ο ρόλος της K2 είναι να κατευθύνει το ασβέστιο στο σωστό σημείο, δηλαδή στο οστό. Όλοι αυτοί οι παράγοντες πρέπει να εξετάζονται μαζί.
Πόση βιταμίνη K χρειάζομαι την ημέρα;
Για τους ενήλικες, η επαρκής πρόσληψη K1 είναι 90 μg για τις γυναίκες και 120 μg για τους άνδρες. Για την K2 δεν υπάρχει επίσημη σύσταση. Στις έρευνες, η αποτελεσματική δόση MK-7 είναι 90 έως 360 μg την ημέρα. Όσοι τρώνε ισορροπημένα καλύπτουν εύκολα την K1. Η συμπλήρωση K2 χρειάζεται εξατομικευμένη εκτίμηση.
Κάντε την καταμέτρηση θερμίδων απλή
Φωτογραφίστε το φαγητό σας και η τεχνητή νοημοσύνη της Kalorita εκτιμά τις θερμίδες και τα θρεπτικά συστατικά του σε δευτερόλεπτα.
Κατεβάστε δωρεάν