Persentil hesaplama nedir?
Persentil hesaplama, bir çocuğun kilosunu ve boyunu aynı yaştaki ve aynı cinsiyetteki sağlıklı çocuklarla karşılaştırır. Örneğin kilo persentili 75 olan bir bebek, yaşıtı 100 bebekten 75'inden daha ağırdır. Bu araç, Türkiye'de aile sağlığı merkezlerinin ve çocuk doktorlarının da kullandığı WHO Çocuk Büyüme Standartları (2006) verisini kullanır. Hesap, her ay için yayımlanan L, M ve S değerleriyle yapılır: z = ((ölçüm / M)L − 1) / (L × S). Z skoru daha sonra persentile çevrilir.
WHO tablosuna göre ortalama kilo ve boy
Aşağıdaki değerler WHO standartlarının ortanca (50. persentil) değerleridir. Erkek ve kız bebek persentil tabloları ayrı olduğu için hesaplayıcıda cinsiyeti doğru seçmek önemlidir.
| Yaş | Erkek kilo | Kız kilo | Erkek boy | Kız boy |
| Doğumda | 3,3 kg | 3,2 kg | 49,9 cm | 49,1 cm |
| 1. ay | 4,5 kg | 4,2 kg | 54,7 cm | 53,7 cm |
| 2. ay | 5,6 kg | 5,1 kg | 58,4 cm | 57,1 cm |
| 3. ay | 6,4 kg | 5,8 kg | 61,4 cm | 59,8 cm |
| 4. ay | 7,0 kg | 6,4 kg | 63,9 cm | 62,1 cm |
| 6. ay | 7,9 kg | 7,3 kg | 67,6 cm | 65,7 cm |
| 9. ay | 8,9 kg | 8,2 kg | 72,0 cm | 70,1 cm |
| 12. ay | 9,6 kg | 8,9 kg | 75,7 cm | 74,0 cm |
| 18. ay | 10,9 kg | 10,2 kg | 82,3 cm | 80,7 cm |
| 24. ay | 12,2 kg | 11,5 kg | 87,1 cm | 85,7 cm |
| 36. ay | 14,3 kg | 13,9 kg | 96,1 cm | 95,1 cm |
| 48. ay | 16,3 kg | 16,1 kg | 103,3 cm | 102,7 cm |
| 60. ay | 18,3 kg | 18,2 kg | 110,0 cm | 109,4 cm |
Örnek: 12 aylık bir erkek bebek 9,6 kg ise kilo persentili yaklaşık 50'dir, yani tam ortalamadadır. Aynı bebek 8,1 kg ise yaklaşık 6. persentildedir; bu tek başına sorun anlamına gelmez ama doktor takibinde izlenir.
Persentil sonucu nasıl yorumlanır?
WHO, 3. ile 97. persentil arasını (yaklaşık −2 ile +2 z skoru) normal büyüme aralığı kabul eder. 3. persentilin altındaki kilo düşük kilo, 3. persentilin altındaki boy kısa boy olarak işaretlenir. Yaşa göre kilo, fazla kiloyu değerlendirmek için doğru ölçüt değildir; bunun için boya göre kilo veya çocuk VKI hesaplama kullanılır. Doğum kilosu düşük ya da yüksek olan bebekler ilk aylarda kendi eğrilerine yerleşirken persentil değiştirebilir. Prematüre bebeklerde persentile düzeltilmiş yaş ile bakılmalıdır.
Doğru ölçüm için ipuçları
2 yaş altındaki bebeklerin boyu yatarak (boy uzunluğu), 2 yaş üstündekilerin ayakta ölçülür; WHO tabloları da bu ayrımı yapar. Bebeği mümkünse çıplak ve aç karnına tartın. Ev tartıları 100-200 gram sapabileceği için küçük farklara takılmayın. Büyümeyle birlikte enerji ihtiyacı da değişir; çocuğunuzun ne kadar kaloriye ihtiyacı olduğunu çocuk kalori ihtiyacı hesaplayıcısı ile görebilirsiniz.