Sezam i tahini: kalorie, wapń i wartości odżywcze
Sezam (Sesamum indicum) to jedno z najstarszych roślin oleistych uprawianych przez człowieka. W polskiej kuchni znamy go z pieczywa, bułek i obwarzanków posypywanych ziarnem, z chałwy oraz z pasty tahini, która na stałe weszła do sklepów i kuchni, zwłaszcza jako składnik hummusu i sosu do falafeli. Pod względem energetycznym sezam należy do produktów wysokokalorycznych: 573 kcal na 100 g. Jest jednak bardzo bogaty w składniki mineralne. Szczególnie wyróżniają go wapń (975 mg/100 g z łuską), żelazo (14,6 mg) i cynk (7,8 mg).
Nie tylko czytaj, zacznij śledzićZrób zdjęcie posiłku, a Kalorita policzy kalorie i makroskładniki w kilka sekund. 3 dni za darmo.→Wartości odżywcze sezamu i tahini
Przerobienie sezamu na tahini nie zmienia zbytnio profilu odżywczego. Największa różnica dotyczy łuski: większość past tahini w sklepach powstaje z sezamu bez łuski:
| Składnik | Sezam z łuską (100 g) | Sezam bez łuski (100 g) | Tahini (100 g) |
|---|---|---|---|
| Kalorie (kcal) | 573 | 567 | 595 |
| Białko (g) | 17,7 | 18,3 | 17,0 |
| Tłuszcz (g) | 49,7 | 49,4 | 53,8 |
| Węglowodany (g) | 23,5 | 23,4 | 21,2 |
| Błonnik (g) | 11,8 | 3,9 | 9,3 |
| Wapń (mg) | 975 | 131 | 426 |
| Żelazo (mg) | 14,6 | 14,6 | 8,9 |
| Cynk (mg) | 7,8 | 7,8 | 4,6 |
| Magnez (mg) | 351 | 346 | 95 |
| Fosfor (mg) | 629 | 629 | 592 |
Różnica w wapniu jest kluczowa: sezam z łuską ma 975 mg na 100 g, a bez łuski tylko 131 mg. Jeśli zależy Ci na wapniu, wybierz tahini ze sezamu z łuską (sprawdź etykietę).
Olej sezamowy i jego kwasy tłuszczowe
Tłuszcz sezamowy w około 85% składa się z nienasyconych kwasów tłuszczowych. Kwas palmitynowy (nasycony) stanowi około 8 do 9%. Warto znać te składniki:
| Kwas tłuszczowy | Udział | Rodzaj |
|---|---|---|
| Linolowy (omega-6) | 41% | Wielonienasycony |
| Oleinowy (omega-9) | 39% | Jednonienasycony |
| Palmitynowy | 9% | Nasycony |
| Stearynowy | 5% | Nasycony |
| Alfa-linolenowy (omega-3) | poniżej 1% | Wielonienasycony |
- Sezamina i sezamolina (lignany): charakterystyczne dla sezamu przeciwutleniacze. Badania sugerują korzystny wpływ na wątrobę oraz lepsze wykorzystanie witaminy E. Są odporne na ciepło, więc nie giną podczas smażenia.
- Kwas oleinowy (39%): ten sam rodzaj tłuszczu, który dominuje w oliwie z oliwek; jest kojarzony z korzystnym wpływem na serce.
- Przewaga omega-6: kwas linolowy należy do rodziny omega-6. Olej sezamowy praktycznie nie zawiera omega-3, dlatego warto uzupełniać je rybami, np. łososiem lub śledziem, albo orzechami włoskimi.
Kwas fitynowy: czynnik, który ogranicza wchłanianie minerałów
Wysoka zawartość minerałów w sezamie bywa myląca. Gdy zjadasz całe ziarna lub tahini, kwas fitynowy istotnie utrudnia jelitom wchłanianie wapnia, żelaza i cynku.
| Metoda | Spadek kwasu fitynowego | Praktyczność |
|---|---|---|
| Moczenie (12 do 24 godzin w wodzie) | 25 do 35% | Łatwe |
| Prażony sezam lub tahini | 40 do 50% | Łatwe, gotowe w sklepie |
| Kiełkowanie (2 do 3 dni) | 50 do 60% | Czasochłonne |
| Fermentacja | 20 do 35% | Naturalny proces |
- Wybieraj tahini z prażonego sezamu: większość past w sklepach powstaje z prażonego ziarna. Obróbka cieplna zmniejsza zawartość fitynianów o 40 do 50%, co poprawia przyswajanie minerałów.
- Łącz z witaminą C: sok z cytryny, pomidor lub papryka zwiększają wchłanianie żelaza z roślin. Dlatego sos tahini z cytryną jest korzystny.
- Unikaj herbaty i kawy tuż po posiłku: polifenole i taniny zmniejszają wchłanianie żelaza. Zachowaj co najmniej godzinną przerwę.
Prażone tahini ma lepiej przyswajalne minerały niż surowe. Na etykiecie „pasta sezamowa” i „tahini” oznaczają ten sam produkt. Jeśli podano w nim zawartość wapnia, sprawdź ją, zwłaszcza w pastach z sezamu z łuską.
Tahini z miodem, sos tahini i sezam na polskim stole
Tahini z miodem to prosty, pożywny dodatek do pieczywa. Wartości dla 2 łyżek stołowych tahini (30 g) i 15 g miodu:
| Składnik | Tahini (30 g) | Miód (15 g) | Razem |
|---|---|---|---|
| Kalorie (kcal) | 178 | 46 | 224 |
| Białko (g) | 5,1 | 0,0 | 5,1 |
| Żelazo (mg) | 2,7 | 0,1 | 2,8 |
| Wapń (mg) | 128 | 1 | 129 |
| Magnez (mg) | 29 | 0 | 29 |
- Obwarzanek: posypany sezamem obwarzanek lub bułka z sezamem dostarcza tylko kilka gramów ziaren na porcję, więc ich wkład w białko i minerały jest niewielki.
- Sos tahini: pasta, cytryna, czosnek i woda to podstawa sosu do falafela, kebaba i ryby. 2 łyżki sosu na bazie tahini to około 180 kcal i 5 g białka.
- Chałwa: sezam z cukrem lub miodem, wysokokaloryczna (ok. 450 do 520 kcal na 100 g). Lepiej jeść małe porcje, po 30 do 40 g.
- Hummus: ciecierzyca z tahini. Tahini stanowi tu około 10 do 15% masy, a połączenie z ciecierzycą uzupełnia białko roślinne.
Najczęściej zadawane pytania
Ile kalorii ma tahini?
100 g tahini to około 595 kcal. Łyżka stołowa tahini (15 g) ma około 89 kcal i 2,5 g białka. To produkt kaloryczny, ale bogaty w składniki odżywcze. Od 1 do 2 łyżek dziennie (90 do 180 kcal) to rozsądna porcja.
Czy tahini to dobre źródło wapnia?
Tak, ale tylko wtedy, gdy powstaje z sezamu z łuską (ok. 975 mg wapnia na 100 g nasion). Pasta z sezamu bez łuski zawiera około 420 do 430 mg wapnia na 100 g. Sprawdź etykietę lub wybierz pastę z sezamu z łuską.
Czy tahini wystarczy jako źródło białka?
Tahini zawiera około 17 g białka na 100 g, a 2 łyżki (30 g) dają około 5 g. To białko niepełne: ograniczającym aminokwasem jest lizyna. Połączenie z ciecierzycą lub soczewicą, bogatymi w lizynę, tworzy pełniejszy profil białkowy.
Czy sezam i tahini tuczą?
Sezam i tahini są kaloryczne (573 do 595 kcal na 100 g). Od 1 do 2 łyżek tahini dziennie (15 do 30 g, 90 do 180 kcal) może mieścić się w zbilansowanej diecie, a zawarty w nich tłuszcz i białko dają sytość. Nadmiar zaburza jednak bilans kaloryczny.
Surowy czy prażony sezam: który jest zdrowszy?
Prażony sezam zmniejsza zawartość kwasu fitynowego o 40 do 50%, co poprawia wchłanianie minerałów. Lignany (sezamina i sezamolina) są odporne na ciepło i w prażeniu się zachowują. Ogólnie lekko prażony sezam daje lepiej przyswajalne minerały i intensywniejszy smak.
Czy tahini z miodem to zdrowe połączenie?
Tak, to prosta kombinacja. Tahini dostarcza białka, zdrowszych tłuszczów i minerałów, a miód szybko dostarcza energii. 2 łyżki tahini i 15 g miodu to około 220 kcal i 5 g białka. Osoby z problemami z poziomem cukru powinny ograniczyć ilość miodu.
Prosty sposób na liczenie kalorii
Zrób zdjęcie jedzenia, a sztuczna inteligencja Kalorita oszacuje jego kalorie i makroskładniki w kilka sekund.
Pobierz za darmo